ลัน — กระบอกไม้ไผ่ 100-120 ซม. ปาก 5-8 ซม. งากรวยที่ปาก ช่องหายใจที่ก้น ไม้เสียบ 30 ซม. ดักปลาไหลข้ามคืน

"ช่องกว้างภายในไม่กว้างพอให้ปลาไหลตัวที่เป็นอาหารได้กลับตัวออกมาทางปากงา ... นอกจากนอนทอดตัวยาวตามความยาวของตัวลัน" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

ตัดไม้ไผ่บ้านเป็นช่วงละประมาณสี่ข้อ ตัดหลังข้อแรกออกได้ปากกระบอก ข้ามไปสามข้อแล้วตัดหลังข้อที่สามเป็นก้น บากช่องบนปล้องสุดท้ายยาวประมาณหนึ่งคืบเป็นช่องหายใจ ใช้เหล็กทะลวงข้อภายใน เว้นข้อสุดท้าย

ทำงาเป็นรูปกรวย สวมหันปลายงาเข้าที่ปากกระบอก ให้ก้นงาคับพอดีกับปากกระบอก

เจาะรูที่ริมบนข้างปาก ด้านเดียวกับช่องหายใจ ให้ทะลุลงไปด้านล่าง เหลาไม้เสียบยาวประมาณ 30 ซม. เสียบผ่านข้างงาทะลุลงด้านล่าง ใช้ยึดงาให้ติดแน่นกับปากกระบอก และใช้เสียบดิน

ภาพลันจริงจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (ลันในภาพมีรูกลมหลายรูใกล้ก้น) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

วางหลายบั้งพร้อมกันตอนเย็น สับเหยื่อ ปู หอย ปลาซิว ปลากระดี่ หรือไส้เดือน กรอกลงปากลัน สวมงา เสียบไม้ขัดงา วางในน้ำตื้นริมน้ำ ยกก้นขึ้นให้เหยื่อไหลไปกองที่ปาก ให้ช่องหายใจโผล่พ้นน้ำ ปากลันชิดผิวดิน กดไม้เสียบยึดดิน ทาโคลนรอบงาบาง ๆ ปล่อยทิ้งไว้ข้ามคืน

ชาวอีสานเรียกไม้ไผ่ที่ตัดเป็นท่อนว่าบั้ง จึงนับลันเป็นบั้ง ดักได้ตลอดปี นิยมหลังเก็บเกี่ยว เพราะปลาไหลอ้วน รสดีไม่คาว ระวังมีดและเลื่อยขณะตัดไม้ไผ่ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ลัน" ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาดงา ลันในภาพมีรูกลมหลายรูใกล้ก้น ไม่ใช่ช่องบากยาวหนึ่งคืบตามคำอธิบาย