โม่ (mo) — a dà á pẹ̀lú sìmẹ́ńtì nínú mọ́ọ̀dù ilẹ̀: òkúta ìsàlẹ̀ tí ó ní kòtò yíká, òkúta òkè tí ó ní ihò ìdà-sí àti ìmúdání

"A ń ṣe orí ìbòrí di kòtò tí ó ń gba ìrẹsì tí a ó lọ; nínú kòtò yìí a ń lu ihò gba ìsàlẹ̀ kí ìrẹsì lè já sílẹ̀ kí a sì lọ ọ́ di ìyẹ̀fun. Ní ẹ̀gbẹ́ òkúta òkè, a ń gé ihò onígun mẹ́rin kan fún ègé igi tí ó jẹ́ 'mue krok' (ìmúdání)." (Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-Ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Gbẹ́ mọ́ọ̀dù sínú ilẹ̀ tí jíjìn rẹ̀ tó nínípọn òkúta ìsàlẹ̀, tẹ́ bébà sí i kí o sì fi sìmẹ́ńtì kún un dọ́gba. Tẹ òrùka ìlà irin tí a ká, tí ó tóbi tó etí òde kòtò, wọlẹ̀ títí dé jíjìn kòtò. Gbé òrùka kejì tí ó tóbi tó ojú ìlọ kí o sì da sìmẹ́ńtì sínú rẹ̀ títí dé gíga tí o fẹ́. Ha sìmẹ́ńtì láàárín òrùka méjèèjì kúrò láti ṣe kòtò. Tẹ igi tí a gbẹ́ tí ó tóbi tó èèkàn sí àárín, àti pẹ́pẹ́ oparun tí ó tóbi tó eyín sí ojú rẹ̀.

Gbé òrùka ìlà irin sórí ilẹ̀ tí a kì tí ó sì tẹ́ dọ́gba. Gbé igi tí ó tóbi tó èèkàn dúró ní àárín, igi tí ó tóbi tó ihò ìdà-sí ní 4-6 cm sí i, àti àwọn igi fún eyín. Da sìmẹ́ńtì sí i, ṣe orí rẹ̀ di kòtò nígbà tí ó bá dì ní ìdajì, kí o sì fi sílẹ̀ títí yóò fi gbẹ pátápátá.

Yọ òkúta ìsàlẹ̀ àti òkúta òkè kúrò nínú mọ́ọ̀dù kí o sì fa igi èèkàn, ihò àti eyín jáde. Jẹ́ kí wọ́n le pátápátá, lẹ́yìn náà tún eyín àti ihò ṣe. Fi èèkàn sí i, ti ìmúdání bọ ihò onígun mẹ́rin ẹ̀gbẹ́, fi ojú méjèèjì ra ara wọn títí wọn yóò fi dán, kí o sì yọ sìmẹ́ńtì tí ó dẹ̀ kúrò kí o tó lò ó.

Àwọn fọ́tò gidi ti โม่ (mo) láti พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Gbé mo ga sí ilẹ̀ tó ìgbọ̀nwọ́ kan ó kéré tán (1 sok) kí àwo lè gbà níwájú ẹnu-ìṣàn rẹ̀. Rẹ ìrẹsì sínú omi títí yóò fi wú. Yí mo kí o sì máa da ìrẹsì pẹ̀lú omi sí i. Ìrẹsì púpọ̀ àti omi díẹ̀ ń mú ìyẹ̀fun ki; ìrẹsì díẹ̀ àti omi púpọ̀ ń mú un ṣàn, ó sì lè mú eyín jẹ wọnú ìyẹ̀fun. Fọ mo mọ́ dáadáa lẹ́yìn lílọ kí o sì yọ èèkàn kúrò.

Mo, tàbí krok bot, wà ní fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ilé nígbà kan. Òkúta òkè tí ó ní ihò ìmúdání 1 ni a ń pè ní krok mue diao (ọlọ ọwọ́ kan); èyí ńlá tí ó ní ihò 2 ni a ń pè ní krok 2 mue (ọlọ ọwọ́ méjì). Lónìí wọ́n ń ta ìyẹ̀fun tí a ti ṣe tán, nítorí náà mo ti ń pòórá díẹ̀díẹ̀ nínú ilé ìdáná Thai. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "โม่" (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Orísun kò sọ ní kedere àdàpọ̀ sìmẹ́ńtì, tàbí gíga etí àti ti ojú ìlọ.