Sai (pańpẹ́ ẹja oparun Thai) — pańpẹ́ ìlà oparun tí ó rí bí rọ́kẹ́ẹ̀tì pẹ̀lú fọ́nẹ́ẹ̀lì méjì tí ó dojú kọ ara wọn, tí ń mú ẹja tí ń lọ sí ọ̀nà èyíkéyìí gba ojú-ìṣàn oko ìrẹsì

"Lókè òrùka ìkẹyìn, a ó la ẹ̀gbẹ́ sai a ó sì fi fọ́nẹ́ẹ̀lì tí a ti ṣe tẹ́lẹ̀ sí i, pẹ̀lú orí àwọn pàko rẹ̀ tí ó dojú kọ iwájú sai; lókè òrùka tí ó tẹ̀lé e, a ó la ẹ̀gbẹ́ ní yíyẹ̀ díẹ̀ a ó sì fi fọ́nẹ́ẹ̀lì sí i tí orí rẹ̀ dojú kọ ẹ̀yìn. Bẹ́ẹ̀ ni a ṣe ń gbé àwọn fọ́nẹ́ẹ̀lì sí ọ̀nà òdìkejì." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Gbẹ́ oparun di ìlà ribiti tí gígùn wọn tó nǹkan bí 120 cm. Ṣe òrùka ribiti, tí a ń pè ní kong tàbí plok, tí fífẹ̀ wọn tó nǹkan bí 20 cm láti ẹ̀ka igi khoi tàbí láti igi gbígbẹ́ tí a tẹ̀ di òbìrí, tàbí hun àwọn òrùka láti ìlà pẹrẹsẹ márùn-ún ní ẹ̀ẹ̀kan (àpẹẹrẹ "plok ha").

So àwọn ìlà tí ó dúró yí àwọn òrùka ká ní àlàfo; láàárín àwọn òrùka, fi okùn so àwọn ìlà yí i ká kí àlàfo wọn lè dọ́gba. Ní òpin, kó àwọn ìlà jọ kí o sì fi okùn so wọ́n pinpin, níkẹyìn ṣe ọ̀pọ́n ribiti tí fífẹ̀ rẹ̀ tó nǹkan bí 10 cm, tí a fi ìlà pẹrẹsẹ so pinpin, bí ìrù sai.

La ẹ̀gbẹ́ lókè òrùka ìkẹyìn kí o sì fi fọ́nẹ́ẹ̀lì sí i pẹ̀lú orí rẹ̀ tí ó dojú kọ iwájú sai; lẹ́yìn náà la ẹ̀gbẹ́ lókè òrùka tí ó tẹ̀lé e, ní yíyẹ̀ díẹ̀, kí o sì fi fọ́nẹ́ẹ̀lì kejì sí i tí orí rẹ̀ dojú kọ ìrù.

Àwọn fọ́tò gidi ti ไซ (sai) láti พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (Nong Bua Khok Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Gbé sai kalẹ̀ ní òjò àkọ́kọ́ lẹ́yìn gbígbin ìrẹsì sí ààyè rẹ̀, sínú ojú-ìṣàn tí a là sí bèbè oko ìrẹsì. Dùbúlẹ̀ rẹ̀ kí ẹ̀gbẹ́ fọ́nẹ́ẹ̀lì tẹ́ pẹrẹsẹ sí ìsàlẹ̀ kí ìrù rẹ̀ sì dojú kọ ìṣàn omi, kí àwọn fọ́nẹ́ẹ̀lì lè wà ní òsì àti ọ̀tún ní òkè ilẹ̀ díẹ̀. Ṣe erùpẹ̀ ní ìrísí kí àwọn ẹja lè fipá wọ inú fọ́nẹ́ẹ̀lì láti ẹ̀gbẹ́ méjèèjì. Fi ìdì koríko, erùpẹ̀ àti ègé igi bo òkè rẹ̀, kí o sì fi ìdì koríko dí ìrù rẹ̀. Máa yẹ̀ ẹ́ wò láti ìgbà dé ìgbà; nígbà tí ó bá ti mú nǹkan, gbé e sókè, fa ìdí koríko yọ kí o sì da ohun tí o mú sínú apẹ̀rẹ̀ ẹja.

Àrọ̀ tí a gbé sí ọ̀nà òdìkejì bá àwọn ẹja tí ń pọ̀ rẹpẹtẹ nínú omi tuntun mu, tí wọ́n ń lúwẹ̀ẹ́ gòkè àti sọ̀kalẹ̀ pẹ̀lú ìṣàn omi. Nítòsí ìkórè, nígbà tí àwọn àgbẹ̀ bá ń gbẹ oko ìrẹsì tí àwọn ẹja sì ń padà sí àwọn irà ńlá, a ń lo sai láti dènà wọn lójú ọ̀nà. "Sai plok ha", tí a hun òrùka rẹ̀ ní àpẹẹrẹ ìlà márùn-ún, ni a kì í rí mọ́ àfi ṣọ̀wọ́n lónìí, ọgbọ́n àwọn ọ̀gá oníhun sì ń sọnù díẹ̀díẹ̀. Ṣọ́ra fún ẹja ẹlẹ́gùn-ún àti akàn nígbà tí o bá ń dà á jáde. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "ไซ", òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Orísun kò sọ iye ìlà tàbí òrùka, tàbí ìwọ̀n àwọn fọ́nẹ́ẹ̀lì.