Yo (àwọ̀n-ìgbésókè Thai) — àwọ̀n onígun mẹ́rin lórí apá oparun tí a dá kọjá ara wọn, tí a gbé sí abẹ́ omi láìmira, lẹ́yìn náà tí a gbé sókè díẹ̀díẹ̀ láti mú ẹja àti edé

"A ń jẹ́ kí pátákó àwọ̀n 'dúró' sí ìsàlẹ̀ lábẹ́ omi fún ìgbà díẹ̀; nígbà tí a bá rò pé àwọn ẹja ti wá sórí àwọ̀n, a ó 'gbé e sókè' 'díẹ̀díẹ̀', nítorí pátákó tí ihò rẹ̀ kéré ń fà mọ́ omi, a kò sì gbọ́dọ̀ dẹ́rù ba àwọn ẹja kí wọ́n sá lọ ṣáájú." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Gé oparun tí ó tọ́ tí gígùn rẹ̀ tó nǹkan bí mítà 2 fún ọ̀pá. Là oparun di apá méjì kí o sì so wọ́n kọjá ara wọn bí X ní òpin ọ̀pá.

Gé àwọ̀n tí ihò rẹ̀ kéré di onígun mẹ́rin dọ́gba tí ó tó nǹkan bí 120 x 120 sí 150 x 150 cm kí o sì so okùn mọ́ ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú igun mẹ́rẹ̀ẹ̀rin rẹ̀.

Tẹ òpin àwọn apá oparun sílẹ̀ bí ìtẹ̀ kí o sì so igun mẹ́rẹ̀ẹ̀rin àwọ̀n mọ́ wọn, kí àwọ̀n lè rọ̀ bí kòtò lábẹ́ ọ̀pá, gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà nínú àwọn fọ́tò gidi.

Àwọn fọ́tò gidi ti ยอ (yo) láti พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (Nong Bua Khok Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Gbé e sí etí odò, odò kékeré àti ìlà-omi, pàápàá nígbà tí omi bá ga ní àsìkò òjò. Sọ àwọ̀n kalẹ̀ dé ìsàlẹ̀. Nínú omi tí kò ṣàn tàbí ní àsìkò ẹ̀ẹ̀rùn, lo ìdẹ ìyàngbò ìrẹsì tí a pò mọ́ ìrẹsì sísè tàbí edé lílọ̀. Fi í sílẹ̀ fún ìgbà díẹ̀, lẹ́yìn náà gbé e sókè díẹ̀díẹ̀; tí a bá gbé e sókè kíákíá, ẹ̀rù á ba àwọn ẹja wọn á sì sá lọ. Fa ọ̀pá wá sọ́dọ̀ rẹ kí o sì kó ẹja àti edé jáde pẹ̀lú karawun àgbọn, àwo tàbí ọwọ́ sínú apẹ̀rẹ̀ ẹja.

Yo ńlá ní àwọ̀n tí ó tó mítà 3 x 3 sí 5 x 5 lórí ọ̀pá wúwo tí a fi ìwúwo sí ìdí rẹ̀, tí a gbé kalẹ̀ sí etí omi tàbí lórí ọkọ̀-àdàrà. Ní àwọn apá kan ní Àríwá-Ìlà-Oòrùn, a ń pe yo kékeré ní "sadung" (ìtagìrì), nítorí àwọn ẹja àti edé ń fò wọ́n sì ń tagìrì nínú àwọ̀n bí a ṣe ń gbé e sókè. Ṣọ́ra nígbà tí o bá dúró nínú omi tí ń ṣàn kíákíá nígbà tí omi bá ga. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "ยอ", òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Orísun sọ pé gígùn férémù oparun tó nǹkan bí 35 cm, èyí tí ó kúrú ju ìlà-àgbédègbé àwọ̀n lọ; blueprint yìí ń ṣe àwọn apá ní gígùn tí ó tó láti dé igun àwọ̀n, gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà nínú àwọn fọ́tò gidi.