ครกกระเดื่อง (krok kradueang) — दुई खाँबामाथि लामो बल्लो: यसको टुप्पो थिच्नुहोस्, मुसल खसेर काठको ओखलमा धान कुट्छ

"प्रयोग गर्दा काठको ओखललाई मुसलको सिधामा राखिन्छ। ओखलमा धान, वा घोगासहितको मकै, हालेपछि दुई खाँबामा अड्याइएको तर्फको धुरीको टुप्पोमा खुट्टाले थिचिन्छ; मुसल सी-सअ खेलेजस्तै माथि उठ्छ, र खुट्टा खुकुलो हुँदा ओखलमा खस्छ। कुट्न दुई जना चाहिन्छ: एक जना थिच्छ, अर्कोले ओखलको धान चलाउँछ वा पल्टाउँछ ताकि सबै बराबर कुटियोस्।" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, सिरिन्धोर्न मानवशास्त्र केन्द्र, परम्परागत दैनिक वस्तुहरूको डेटाबेस)

करिब 50-60 cm अग्लो ठूलो मुढा काट्नुहोस् र यसको माथिल्लो भाग खोपेर गहिरो कचौरा बनाउनुहोस्, जसमा करिब एक thang धान अटाओस्।

दुई खाँबा एउटै लाइनमा ठड्याउनुहोस् र जमिनमा बलियोसँग गाड्नुहोस्। छिनोले हरेक खाँबाको बीचमा प्वाल वा खाँचो बनाउनुहोस् र काठको धुरी दुवैमा जमिनसँग समानान्तर हुने गरी छिराउनुहोस्।

3-4 मिटर लामो बल्लो बनाउनुहोस्, एक टुप्पोनजिक प्वाल पार्नुहोस् र त्यसमा कुट्ने मुसल लगाउनुहोस्। बल्लोलाई खाँबाको धुरीमा जोड्नुहोस् र मुसलमुनि ओखल राख्नुहोस्।

ครกกระเดื่อง (krok kradueang) का वास्तविक तस्बिरहरू (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, सिरिन्धोर्न मानवशास्त्र केन्द्र, लेखक พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

कचौरामा धान हाल्नुहोस्। खाँबातर्फको बल्लोको टुप्पो खुट्टाले थिच्नुहोस्: मुसल सि-सजस्तै माथि उठ्छ। खुट्टा खुकुलो पार्नुहोस्, मुसल कचौरामा खस्छ। यसमा दुई जना चाहिन्छ: एक जनाले थिच्छ, अर्कोले कचौरामा धान चलाउँछ र पल्टाउँछ। मुसल खस्दा हात जोगाउनुहोस्, त्यसपछि नाङ्लोमा चामल निफन्नुहोस्।

आज krok kradueang विरलै प्रयोग हुन्छ; लिसु, ह्मोङ र आखाजस्ता जातीय समुदायमा अझै भेटिन सक्छ। कुटेको धान नाङ्लोमा निफनिन्छ ताकि धुलो उडोस्, त्यसपछि चामल पकाउनुअघि धान, भुस र ढुङ्गा केलाइन्छ। स्रोत: सिरिन्धोर्न मानवशास्त्र केन्द्र, दैनिक प्रयोगका परम्परागत वस्तुहरूको डेटाबेस, "ครกกระเดื่อง" (CC BY 4.0 इजाजतपत्र)। **सीमाहरू** स्रोतमा न खाँबाबीचको दूरी दिइएको छ न बल्लोमा मुसलको ठाउँ; काम गर्ने गरी मिलाउनुहोस्।