हड्डीको कालो रङ्ग बनाउने — पुराना मास्टर चित्रकारहरूको न्यानो कालो रङ्गका लागि पशुका हड्डीहरूलाई क्याल्सिनिङ गर्दै

पूर्ण रूपमा सफा गरिएका, बोसोरहित पशुका हड्डीहरूबाट सुरु गर्नुहोस् — गाईका खुट्टाका हड्डी र गोलाका हड्डी (knuckle bones) राम्रो काम गर्छन्। हड्डीहरूमा सबै मासु, बोसो, मज्जा र जडान तन्तु (connective tissue) नहुनुपर्छ। यदि कच्चा हड्डी प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने, तिनलाई पानीमा २-३ घण्टा उमाल्नुहोस्, खुर्चेर सफा गर्नुहोस्, त्यसपछि बाँकी बोसो हटाउन केही दिनसम्म धेरै पटक पानी फेरेर भिजाउनुहोस्। सफा गरिएका हड्डीलाई घाममा कैयौं दिनसम्म पूर्ण रूपमा सुकाउनुहोस्। सुकेका हड्डीलाई लगभग ३-५ सेन्टिमिटर लम्बाइका टुक्रामा भाँच्नुहोस् वा काट्नुहोस् — साना टुक्रा अझ समान रूपमा क्याल्साइन (calcine) हुन्छन्।

हड्डीका टुक्राहरूलाई आगो-सहने माटोको क्रुसिबल वा बलियो माटोको भाँडोमा कसिलो गरी भर्नुहोस्, जसको ढकनी राम्ररी मिल्छ। भाँडोलाई MUST अक्सिजन बाहिर राख्न सील गरिनुपर्छ — यदि हावा भित्र पस्यो भने हड्डीहरू कालो रूपमा कार्बनिक नभई सेतो क्याल्सियम फस्फेट खरानीमा जल्नेछन्। ढकनीलाई पानीसँग मिसाइएको माटोको लेपले सील गर्नुहोस्, सबै खाली ठाउँहरूमा दबाएर। दबाबमा भाँडो नफुट्न ग्यासहरू निस्कन एउटा सानो भेन्ट प्वाल (२-३ मि.मी. व्यास) छोड्नुहोस्। भेन्ट यति सानो हुनुपर्छ कि हावा भित्र पस्न नसकोस् तर वाष्पशील पदार्थहरू बाहिर निस्कन सकून।

सिल गरिएको क्रुसिबल चारकोल भट्टी वा भट्टामा राख्नुहोस् र बिस्तारै तापक्रम 400-700°C सम्म पुर्‍याउनुहोस्। यो तापक्रम 2-3 घण्टासम्म कायम राख्नुहोस्। पहिलो घण्टाको समयमा, भेन्ट प्वालबाट धुवाँ र वाष्पशील ग्यासहरू निस्किरहेको देखिनेछ — यी विघटित हुँदै गरेको जैविक पदार्थबाट निस्कने पाइरोलिसिस उत्पादनहरू (तेल, टार, अमोनिया) हुन्। जब भेन्टबाट धुवाँ निस्कन बन्द हुन्छ, क्यालसिनेसन पूरा भएको हुन्छ। यदि धुवाँ पहेंलो-सेतो छ भने, प्रक्रिया राम्रोसँग अगाडि बढिरहेको छ; यदि पूर्ण रूपमा रोकिन्छ भने, कार्बनाइजेसन सकिएको हो। 700°C भन्दा माथि नजानुहोस् — यो तापक्रम नाघेमा, सिल गरिएको भाँडोमा पनि कार्बन जल्न थाल्छ र कालो हड्डी चारकोलको सट्टा सेतो हड्डीको खरानी बन्छ।

खोल्नुअघि भट्टी र क्रुसिबल COMPLETELY चिसो हुन दिनुहोस् — यसमा ८-१२ घण्टा वा रातभर लाग्छ। चिसो हुने प्रक्रियालाई हतार नगर्नुहोस् र तातो अवस्थामा क्रुसिबल नखोल्नुहोस्: तातो हड्डीको चार हावासँग सम्पर्क हुनासाथ तुरुन्तै बल्छ। चिसो भएपछि माटोको सिल भाँचेर ढकनी हटाउनुहोस्। हड्डीहरू भित्रदेखि नै एकनास गाढा कालो, कडा, र ठक्कर दिँदा अलिकति धातुजस्तो ध्वनि दिने हुनुपर्छ। यदि कुनै टुक्रा भित्रबाट खरानी वा सेतो देखिन्छ भने ती हावाको सम्पर्कमा आएका हुन् — ती फालिदिनुहोस्। यदि टुक्राहरू खैरो छन् भने तिनीहरू कम तापमा पोलिएका हुन् — दोस्रो पटक पकाउनका लागि छुट्टै राख्नुहोस्।

मोर्टार र मुसलमा जलाइएका हाडहरूलाई कुच्नुहोस् — ती कडा तर भंगुर हुन्छन् र सजिलै टुक्रिन्छन्। पहिले खरानी जस्तो मोटो पाउडरमा पीस्नुहोस्, त्यसपछि त्यसलाई काँचको पाटीमा सारेर काँचको मुलर (घोटने डन्डी) ले पीस्नुहोस्, धुलो नउडोस् भन्नाका लागि केही थोपा पानी थप्नुहोस्। हाड कालो (bone black) मसिनो, मखमली पाउडरमा पिसिन्छ — काठको कोइलाभन्दा पनि मसिनो, किनभने क्याल्सियम फस्फेट म्याट्रिक्सले संरचना प्रदान गर्छ। पाउडर औंलाहरूका बीचमा पूर्ण रूपमा चिल्लो महसुस नहुन्जेल पीस्नुहोस्। नपिसिएका टुक्राहरू हटाउन बारीक जाली चलनी (120 mesh वा अझ बारीक) मा छानुहोस्। तयार भएको रङलाई बन्द काँचको भाँडोमा भण्डारण गर्नुहोस्। हाड कालो कुनै पनि चित्रकला बाइन्डरसँग मिसाउन तयार छ — यो विशेष गरी तेल रङमा यसको न्यानो, अपारदर्शी कालोपन र हल्का सुकाउने गुणका लागि मन पर्छ।