Pięta z oczek zdejmowanych — wzmocniona klapka pięty do ręcznie dzierganych skarpet, które przetrwają

Tę technikę wykonuje się na skarpecie przerobionej na okrągło do wybranej długości cholewki. Klapkę pięty przerabia się w rzędach tam i z powrotem na połowie wszystkich oczek — jeśli twoja skarpeta ma 64 oczka na okrążeniu, klapka zajmuje 32. Pozostałe 32 oczka (oczka podbicia) odłóż na dwa druty pończosznicze lub na agrafkę do oczek. Oczka klapki zostają na jednym drucie. Teraz będziesz przerabiać płasko (tam i z powrotem) tylko te 32 oczka.

Rząd 1 (prawa strona): zdejmij 1 oczko jak do przerobienia na lewo, z nitką za robótką, przerób 1 oczko prawe. Powtarzaj przez cały rząd — zdejmij 1, przerób 1, zdejmij 1, przerób 1 — aż przerobisz wszystkie 32 oczka. Oczek zdjętych NIE przerabia się: przekładasz je na prawy drut bez owijania nitki, więc każde zostaje rozciągnięte na dwa rzędy. Nitka przechodzi za każdym zdjętym oczkiem jako krótka przeciągnięta nitka, a te nitki tworzą drugą warstwę po lewej stronie dzianiny. Trzymaj przeciągnięte nitki równo, ale nie za ciasno, aby klapka była gęsta i się nie marszczyła.

Rząd 2 (lewa strona): zdejmij 1 oczko jak do przerobienia na lewo, z nitką przed robótką, a wszystkie pozostałe oczka do końca rzędu przerób na lewo. Zdejmuje się tylko pierwsze oczko — pozostałe przerabia się normalnie na lewo. Pierwsze zdjęte oczko w każdym rzędzie tworzy równy brzeg łańcuszkowy, z którego później nabierzesz oczka klina. Ten brzeg nie jest ozdobą, lecz elementem konstrukcji: liczba ogniw łańcuszka wzdłuż krawędzi określa, ile oczek klina nabierzesz.

Przerabiaj na przemian rząd 1 (zdejmij 1, przerób 1 przez cały rząd) i rząd 2 (zdejmij 1, dalej na lewo) przez 30–32 rzędy — albo do chwili, gdy klapka pięty będzie mniej więcej kwadratowa. Policz ogniwa łańcuszka wzdłuż jednej krawędzi: przy klapce z 32 rzędów powinno ich być 16 (jedno na 2 rzędy). Ta liczba ma znaczenie: przy budowie klina nabierzesz jedno oczko z każdego ogniwa. Zbyt krótka klapka sprawi, że skarpeta będzie ciasna na podbiciu; zbyt długa — będzie się workować. Kwadratowa klapka (tak wysoka jak szeroka) to zwykły punkt wyjścia; przy wysokim podbiciu może być potrzebnych kilka rzędów więcej.

Złóż klapkę pięty na pół i ściśnij ją palcami. Porównaj jej grubość z dżersejową cholewką skarpety. Klapka jest wyraźnie grubsza i gęstsza. Oczka zdjęte ściągają dzianinę, a przeciągnięte nitki dodają warstwę włóczki po lewej stronie. Dlatego pięta z oczek zdejmowanych wytrzymuje dłużej niż gładka pięta dżersejowa. Niektóre dziewiarki prowadzą dodatkowo razem z wełną cienką nitkę wzmacniającą (najczęściej nylonową), by zwiększyć trwałość — nitka przejmuje część ścierania, a wełna daje amortyzację i ciepło.

Klapka pięty jest płaska — trzeba ją ukształtować w czaszę, która obejmie spód pięty. Robi się to rzędami skróconymi: przerabiasz część rzędu, odwracasz robótkę i wracasz, za każdym razem dołączając jedno oczko więcej z brzegów. Dla pięty z 32 oczek: 18 oczek prawych, SSK (zdejmij, zdejmij, przerób — ujęcie pochylone w lewo), 1 prawe, odwróć. Zdejmij 1, 5 lewych, 2 razem na lewo, 1 lewe, odwróć. Zdejmij 1, przerabiaj na prawo do 1 oczka przed szczeliną, SSK nad szczeliną, 1 prawe, odwróć. Kontynuuj, aż zużyjesz wszystkie oczka brzegowe. Masz teraz miseczkę pięty z około 18–20 oczkami na drucie.

Mając przed sobą prawą stronę pięty, nabierz i przerób po jednym oczku z każdego ogniwa brzegu łańcuszkowego wzdłuż boku klapki — 16 oczek z 16 ogniw. Przerób odłożone oczka podbicia. Nabierz 16 oczek wzdłuż drugiego boku klapki. Masz teraz więcej oczek niż na początku — nadmiarowe tworzą trójkątny klin po każdej stronie stopy. W kolejnych okrążeniach ujmuj oczka klina co drugie okrążenie — 2 razem na prawo na końcu pierwszego klina (tuż przed podbiciem) i SSK na początku drugiego klina (tuż za podbiciem) — aż wrócisz do pierwotnej liczby oczek.

Po zakończeniu ujmowania klina znów przerabiasz gładką rurę na okrągło — stopę skarpety. Przerabiaj każde okrążenie dżersejem, aż skarpeta sięgnie nasady palców (przy klinowym czubku dla dorosłych często około 5 cm mniej niż pełna długość stopy — sprawdź czubek, który zamierzasz wykonać). Pięta jest już za tobą: wzmocniona, grubsza miseczka dokładnie w miejscu największego ścierania. Reszta stopy jest z gładkiego dżerseju, bo podeszwa, choć dźwiga ciężar, nie jest poddawana skupionemu tarciu, jakiemu podlega pięta w bucie.

Wzmacniający wzór z oczek zdejmowanych nie ogranicza się do pięt skarpet. Stosuj go wszędzie tam, gdzie potrzebujesz wytrzymałej dzianiny: na podeszwach dzierganych kapci, wnętrzach dłoni rękawic z jednym palcem, łokciach swetrów czy dnie dzierganych toreb. Niektóre dziewiarki robią całą podeszwę kapcia z oczek zdejmowanych, by jak najdłużej wytrzymała na podłodze. Wzór daje też dzianinę mniej rozciągliwą — przydatną do uchwytów toreb, pasków i każdego elementu, który pod naciągiem musi zachować kształt. Technika oczek zdejmowanych daje z tej samej włóczki gęstszą, trwalszą dzianinę.

Pięta z oczek zdejmowanych to kawałek praktycznej inżynierii dopracowanej przez pokolenia dziewiarek skarpet. Jest zapisana we wzorach skarpet, ale wyczucie — jak ciasno trzymać przeciągnięte nitki, jak długą zrobić klapkę, gdzie skarpeta przetrze się najpierw — zdobywano głównie przez patrzenie i robienie. Taka praktyczna wiedza łatwo ginie, gdy ci, którzy ją mają, przestają jej uczyć. Zapisanie jej krok po kroku, z uzasadnieniem każdego kroku, zachowuje metodę i tok rozumowania dla następnego twórcy.