ซ้าหลอด — ตะกร้าไทดำลายเฉลวเกล็ดเต่า ปากวงรี 30×20 ซม. ก้นหกเหลี่ยม หูหวาย 6 เส้น ใส่หลอดด้ายทอผ้า

"ใช้กรรไกรตัดผ่าแผ่นที่สานไว้นี้ตรงมุมทั้งหกมุม เพื่อเป็นการจีบย่นให้ภาชนะขึ้นมาเป็นรูปทรงก้นเล็กปากผาย จากนั้นจึงทำให้รอยผ่านั้นติดกันด้วยการใช้ด้ายร้อยเข็มเย็บให้ติดกันชั่วคราว" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

สานพื้นด้วยลายเฉลวเกล็ดเต่า (ลายตะแหลวฮั่ว) ให้เป็นผืนกว้างประมาณ 40 ซม. ตัดกระดาษเป็นหกเหลี่ยมรีประมาณ 7×15 ซม. ทาบเป็นแบบกำหนดก้น

ใช้กรรไกรตัดผ่าแผ่นสานตรงมุมทั้งหก จีบให้ขึ้นรูปก้นเล็กปากผาย ร้อยด้ายเย็บรอยผ่าชั่วคราวทั้ง 6 แนว ประกบไม้ไผ่ซีกเล็กด้านในและด้านนอก มัดด้วยหวาย ตัดขอบปากเสมอเป็นวงรี เข้าขอบปากด้วยไม้ไผ่ มัดหวายให้อยู่ตัว

ถักหวายที่ขอบปากเป็นลายสันปลาช่อน ลายกระดูกงู และลายผูกหวายเจ็ดเส้น ติดหูหวาย 6 เส้นให้ตรงกับตะเข็บ รวมไว้ด้านบนเป็นหูหิ้ว ประกบมือถือไม้หัวแหลมท้ายแหลม มีเขาสองเขา มัดด้วยหวาย ดัดเปลือกทางลานเป็นหกเหลี่ยมตามก้น ผูกติดก้นด้วยหวาย ขัดก้นด้วยไม้ไผ่ 3 อัน แล้วทาน้ำมันยาง

ภาพซ้าหลอดจริง ศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ อู่ทอง สุพรรณบุรี (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

ใส่หลอดด้ายสีต่าง ๆ แขวนไว้กับหูกทอผ้า หยิบหลอดด้ายสับเปลี่ยนได้สะดวกระหว่างทอผ้า

ผู้ชายไทดำเป็นผู้สานซ้าหลอด ผู้หญิงเป็นผู้ใช้ จึงมักสานไว้สร้างความประทับใจหรือจีบหญิงสาว แขวนบนหูกทอผ้าให้เห็นตลอด หรือพ่อบ้านสานให้สตรีในบ้าน ระวังมีดและกรรไกรขณะตัดตอก แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ซ้าหลอด" ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ ศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ สุพรรณบุรี (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** ไม่มีรายการสินค้าสำหรับหวาย เปลือกทางลาน และน้ำมันยาง จึงระบุไว้ในข้อความ