Tum Pla Duk (lờ bắt cá trê Thái) — ống tre đan cao 1 m có cửa thấp, hom van, hom chụp hình móng ngựa, nắp bằng đĩa thiếc và mồi mối nướng

"Khi cá trê ra kiếm ăn và ngửi thấy mùi mồi, chúng tìm đường vào qua cửa, đi qua nga wai lên hom chụp, rồi từ hom chụp leo vào thân bẫy để ăn mối." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Trung tâm Nhân học Sirindhorn, tác giả ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Chẻ tre thành nan dẹt. Bắt đầu bằng một đáy tròn hoặc vuông rộng khoảng 27 cm và đan nan khít, hơi phình; ở độ cao một gang tay bẫy rộng khoảng 30 cm. Đan nan tròn ngang qua thành vòng đai, rồi thu hẹp dần, thêm vòng đai cách quãng. Đến độ cao khoảng 70 cm, loe miệng ra 25 cm. Vót một thanh tre dài dẹt làm viền đáy và làm một vòng đai cho miệng.

Cắt một cửa hình chữ nhật ở mép dưới, sát mặt đất, 5 × 12 cm. Vót các thanh tre làm khung cửa, buộc dây thành van nga wai gắn vào một thanh ngang, rồi gắn thanh ngang vào trong khung làm hom vào.

Vót những nan dẹt dày rộng khoảng 1 cm và dài 40 cm, uốn thành hình móng ngựa và xếp khoảng 9 nan cạnh nhau, buộc bằng dây leo; rồi thêm các nan cùng cỡ dài 16 cm đi từ một bên vòng ngược sang bên kia, buộc chặt. Bịt khe hở phía trên bằng một nga wai, đầu nan hướng lên. Đưa hom chụp vào qua miệng sao cho nó chụp lên nga wai của cửa, và buộc chặt bằng dây thép. Làm nắp: lấy một chiếc đĩa thiếc cũ vừa khít miệng, đục lỗ mép đĩa và buộc vào miệng bằng dây, buộc quai dây hai bên và khóa lại bằng một chốt tre.

Ảnh một chiếc tum pla duk thật từ Bảo tàng Dân gian Nong Bua Khok (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Trung tâm Nhân học Sirindhorn, tác giả ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0).

Đào lấy từng tảng tổ mối cứng màu nâu sẫm, bẻ nhỏ và nướng trên lửa, rồi xúc cả tổ lẫn mối cho vào bẫy. Đặt bẫy xuống nước, đáy chạm đáy và khoảng một phần ba miệng nhô trên mặt nước, cố định bằng một cây cọc và dây. Sáng hôm sau đến thăm bẫy: nhấc lên, rút chốt, mở nắp, đổ cá vào giỏ khong, cho mồi mới và đặt lại.

Cá trê đồng thịt chắc và được ưa chuộng hơn cá nuôi. Dân làng lành nghề nói rằng đặt bẫy liền 2-3 đêm thì bắt hết cá trê trong ao. Ngày nay tum pla duk chủ yếu được treo dưới mái hiên kho lúa. Cẩn thận với lửa khi nướng tổ mối. Nguồn: Trung tâm Nhân học Sirindhorn, cơ sở dữ liệu đồ dùng truyền thống hằng ngày, "ตุ้มปลาดุก", tác giả ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (giấy phép CC BY 4.0). **Giới hạn** Không có mặt hàng nào cho dây leo hay đĩa thiếc, nên chúng được nêu trong bài.