โม่ (mo) — با سیمان در قالب خاکی ریخته می‌شود: سنگ زیرین با جوی دورتادور، سنگ رویی با سوراخ ریزش و دسته

«روی درپوش را گود می‌کنند تا برنجی را که باید آسیاب شود بگیرد؛ در این گودی سوراخی تا زیر می‌زنند تا برنج پایین بیفتد و آرد شود. در کنار سنگ رویی یک سوراخ چهارگوش می‌برند تا تکه‌چوبی به‌عنوان 'mue krok' (دسته) در آن جا بگیرد.» (مرکز مردم‌شناسی سیریندهورن، نویسنده พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip)، CC BY 4.0)

قالبی در زمین به عمقِ ضخامت سنگ زیرین بکنید، کف آن کاغذ بگذارید و با سیمان صاف پر کنید. حلقه‌ای از تسمه فولادی لوله‌شده، هم‌اندازه لبه بیرونی جوی، را تا عمق جوی فرو کنید. حلقه دومی هم‌اندازه سطح آسیاب بگذارید و درون آن تا ارتفاع دلخواه سیمان بریزید. سیمانِ میان دو حلقه را بتراشید تا جوی شکل بگیرد. در وسط چوبی تراشیده به اندازه میله محور، و روی سطح تیغه‌های بامبوی شکافته به اندازه دندانه‌ها فرو کنید.

حلقه‌ای از تسمه فولادی روی زمین کوبیده و صاف بگذارید. در وسط چوبی به اندازه میله محور، در 4-6 cm آن چوبی به اندازه سوراخ ریزش، و چوب‌هایی برای دندانه‌ها برپا کنید. سیمان بریزید، وقتی نیمه‌سفت شد بالای آن را گود کنید و بگذارید کاملاً خشک شود.

سنگ زیرین و رویی را از قالب‌ها بیرون بیاورید و چوب‌های میله محور، سوراخ و دندانه‌ها را بیرون بکشید. بگذارید کاملاً سفت شوند، سپس دندانه‌ها و سوراخ‌ها را پرداخت کنید. میله محور را بگذارید، دسته را در سوراخ چهارگوش کناری فرو کنید، دو سطح را روی هم بسایید تا صاف شوند، و پیش از استفاده سیمان سست را بردارید.

عکس‌های واقعی โม่ (mo) از พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร، مرکز انسان‌شناسی سیریندهورن، نویسنده พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip)، CC BY 4.0)

mo را دست‌کم به اندازه یک ساعد (1 sok) بالاتر از کف بگذارید تا ظرفی زیر ناودانک آن جا شود. برنج را خیس کنید تا باد کند. mo را بچرخانید و برنج را با آب در آن بریزید. برنج زیاد و آب کم خمیر را غلیظ می‌کند؛ برنج کم و آب زیاد آن را آبکی می‌کند و ممکن است دندانه‌ها را بساید و به آرد بریزد. پس از آسیاب، mo را تمیز بشویید و میله محور را بیرون بیاورید.

mo، یا krok bot، روزگاری تقریباً در هر خانه‌ای بود. سنگ رویی با 1 سوراخ دسته را krok mue diao (آسیاب یک‌دستی) می‌نامند؛ نوع بزرگ با 2 سوراخ را krok 2 mue (آسیاب دودستی). اکنون آرد آماده فروخته می‌شود، پس mo کم‌کم از آشپزخانه‌های تایلندی ناپدید شده است. منبع: مرکز انسان‌شناسی سیریندهورن، پایگاه داده اشیای سنتی کاربرد روزمره، «โม่» (مجوز CC BY 4.0). **محدودیت‌ها** منبع ترکیب سیمان، یا ارتفاع لبه و سطح آسیاب را روشن نمی‌گوید.