Chong (ឆ័ត្រក្រដាសបូសាង) — ស៊ុមឫស្សី bong khai ក្បាលឈើក្រឡឹង ឆ្អឹងដេរដោយអំបោះកប្បាស ក្រដាស sa បិទដោយបាយដំណើប និងជ័រ matap-tong លាបប្រេង ma phok

"រន្ធគន្លឹះឆ័ត្រត្រូវខួងតែដោយឧបករណ៍ហៅថា yon mue ប៉ុណ្ណោះ ឧបករណ៍ម៉ូទ័រអគ្គិសនីមិនអាចប្រើបានទេ។" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ, អ្នកនិពន្ធ ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet), CC BY 4.0)

កាត់ឫស្សី bong khai អាយុប្រហែល 2 ឆ្នាំជាកំណាត់តាមទំហំឆ័ត្រ ហើយវាស់ផ្នែកនីមួយៗដោយ mok (ដំបងវាស់មានស្នាមសម្គាល់)។ ធ្វើឱ្យចុងទាំងពីររបស់ថ្នាំងនីមួយៗរលោងមុនពុះ ដើម្បីកុំឱ្យអ្វីចាក់ធ្លុះក្រដាស (pat na takkataen)។ ដងទ្រ៖ ចោះរន្ធនៅចុងមុនពុះ។ ឆ្អឹង៖ ពុះតាមគំនូរ ឈូសកោងឱ្យត្រូវនឹងស៊ុម ធ្វើចុងឱ្យស្តើងដើម្បីភ្ជាប់នឹងក្បាល ហើយចោះរន្ធ 3 នៅកណ្តាលឆ្អឹងដើម្បីទទួលដងទ្រ។

ក្រឡឹងឈើទន់ដូចឈើ khae ធ្វើក្បាល និងកងរអិល ក្បាលធំជាង។ អារស្នាមមួយសម្រាប់ឆ្អឹងនីមួយៗ ហើយដេរឆ្អឹងភ្ជាប់នឹងក្បាល និងកងដោយអំបោះកប្បាស។ ខួងរន្ធគន្លឹះដោយ yon mue ដែលចុងរបស់វាធ្វើពីកាំកង់។ ដងកាន់ជាឫស្សី ruak ឬឈើក្រឡឹង។

បុកផ្លែ matap-tong ឬ takho ខ្ចីក្នុងត្បាល់ជាន់ជាមួយទឹកបន្តិចតាមបរិមាណជ័ររបស់វា ហើយច្របាច់ជ័រពណ៌ស ត្រាំកាកសំណល់ 2 យប់ ហើយច្របាច់ម្តងទៀត។ វាទុកបានច្រើនឆ្នាំ។ បុកបាយដំណើបរហូតដល់ស្អិត ជ្រលក់វាក្នុងជ័រ matap-tong ហើយលាបលើខ្នងស៊ុមដែលបើក។ ដាក់ក្រដាស sa មួយស្រទាប់ជាមូលដ្ឋាន ហើយដាក់មួយស្រទាប់ទៀតពីលើ។ ពេលស្ងួត លាបប្រេង ma phok លើក្រដាសដើម្បីកុំឱ្យភ្លៀងជាប់។

រូបថតឆ័ត្រក្រដាស sa ពិតប្រាកដ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ, អ្នកនិពន្ធ ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet), CC BY 4.0)។

ប្រើនៅខាងក្រៅដើម្បីការពារពីកម្តៅថ្ងៃ និងភ្លៀង។ ឆ័ត្រដែលបិទក្រដាសរួចត្រូវគូរពណ៌នៅពេលក្រោយ ច្រើនតែជាលំនាំផ្កា ហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួត។

អ្នកភូមិសានតនហែបានធ្វើឆ័ត្របន្ទាប់ពីរដូវស្រូវអស់ច្រើនជំនាន់ ដោយបែងចែកការងារតាមជំនាញ សានតនហែធ្វើស៊ុម ហើយនៅបូសាងគេបិទក្រដាស និងគូរវា។ ឆ័ត្រក្រណាត់ប្រើកាវជ័រកៅស៊ូ ហើយឆ័ត្រក្រដាសចិនប្រើតែជ័រ takho។ ពាក់ស្រោមម្រាមដៃដើម្បីការពារបន្លាឫស្សី ហើយប្រយ័ត្នកាំបិត និងដែកខួង។ ប្រភព៖ មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ មូលដ្ឋានទិន្នន័យវត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃបែបប្រពៃណី "จ้อง", អ្នកនិពន្ធ ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet) (អាជ្ញាប័ណ្ណ CC BY 4.0)។ **ដែនកំណត់** ប្រភពមិនបានផ្តល់អង្កត់ផ្ចិតឆ័ត្រ ចំនួនឆ្អឹងក្នុងមួយឆ័ត្រ ឬព័ត៌មានលម្អិតរបស់ yon mue ទេ ហើយផ្លែ matap-tong អង្ករដំណើប ឬប្រេង ma phok មិនមានផលិតផល ដូច្នេះវាត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងអត្ថបទ។