Tum Pla Yon (អន្ទាក់ទន្លេមូល) — អន្ទាក់ឫស្សីត្បាញក្រឡាធម្មតា វែងរហូតដល់ 8 m ចីវានបាត 6 អ៊ីញ ដាក់ឈរលើបង្គោលឫស្សី 15 ម៉ែត្រក្នុងទន្លេមូល

"មាត់ចីវានគឺជាបេះដូងនៃអន្ទាក់ ត្រូវត្បាញឱ្យណែន ព្រោះ pla yon ចូលតាមផ្លូវនេះ។" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ, អ្នកនិពន្ធ พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

ត្បាញឫស្សីក្រឡាធម្មតា ចាប់ផ្តើមពីបាតអន្ទាក់ ដែលហៅផងដែរថាមាត់ចីវាន (pak nga)៖ រង្វង់ត្បាញណែនអង្កត់ផ្ចិត 6 អ៊ីញ។ បាតធំ ហើយត្បាញរាងមូលដូចទ្រុងមាន់។

នៅពេលបាត និងស៊ុមរួចរាល់ ព្យួរអន្ទាក់ឈរនៅលើដើមឈើដើម្បីងាយត្បាញ។ ត្បាញបន្តជាកោណវែងទៅដល់មាត់អន្ទាក់ អង្កត់ផ្ចិត 50 cm និងវែងរហូតដល់ 8 ម៉ែត្រ។ ចំណាយពេលប្រហែលមួយសប្តាហ៍។

ជ្រើសរើសទឹកហូរ។ បោះដើមឫស្សី 5 ដើម វែង 15 ម៉ែត្រម្នាក់ៗ ឱ្យជាប់លើបាតទន្លេ ដោយទុកកន្លែងសម្រាប់បាតអន្ទាក់។ យកអន្ទាក់ដែលចងនឹងរនាបមក ហើយដាក់វាឈរឱ្យមាត់ខ្ពស់ជាងទឹកប្រហែលមួយចំអាម ចងរនាបនឹងបង្គោល។ មុជទឹកពិនិត្យចីវាន ហើយទុកបាតអន្ទាក់ខ្ពស់ពីបាតទន្លេ 1-2 ម៉ែត្រ ដើម្បីឱ្យត្រីចូលងាយ។ នេះមានន័យថាមុជក្នុងទន្លេដែលមានចរន្ត៖ កុំធ្វើតែម្នាក់ឯង ហើយកុំធ្វើនៅពេលទឹកឡើង និងចរន្តខ្លាំង។

រូបថតការត្បាញ ការដឹក និងការដាក់ tum pla yon ពិតប្រាកដនៅខុងជៀម អ៊ូបុនរាជធានី (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ, អ្នកនិពន្ធ พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)។

ដាក់អន្ទាក់ពីខែមិថុនាដល់ខែសីហា pla yon ហែលចូលតាមចីវានបាត។ ក្រោយមកទឹកឡើង ចរន្តខ្លាំង និងភ្លៀងច្រើន ដូច្នេះអន្ទាក់មិនសមស្របទៀតទេ។

ភស្តុតាងនៃ tum pla yon អាចឃើញនៅក្នុងគំនូរលើថ្មនៅផាតែមក្នុងខុងជៀម។ pla yon ជាត្រីវែងប្រហែល 4 អ៊ីញ ក្បាលតូច ធាត់ និងពណ៌ប្រាក់ ត្រូវហាលថ្ងៃ ឬធ្វើស៊ុប ហើយសព្វថ្ងៃកម្រណាស់។ នេះមានន័យថាមុជក្នុងទន្លេដែលមានចរន្ត៖ កុំធ្វើតែម្នាក់ឯង ហើយកុំធ្វើនៅពេលទឹកឡើង និងចរន្តខ្លាំង។ ប្រភព៖ មជ្ឈមណ្ឌលនរវិទ្យាសិរិន្ធរ មូលដ្ឋានទិន្នន័យវត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃបែបប្រពៃណី "ตุ้มปลายอน", អ្នកនិពន្ធ พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), โขงเจียม อุบลราชธานี (Khong Chiam, Ubon Ratchathani) (អាជ្ញាប័ណ្ណ CC BY 4.0)។ **ដែនកំណត់** ប្រភពមិនបានផ្តល់ទទឹងបន្ទះ ទំហំបាតអន្ទាក់ ឬរបៀបធ្វើរនាបទេ។