เครื่องสีข้าว (khrueang si khao) — шавраар дүүргэсэн сүлжмэл хулсан дээд хэсэг доод хэсэг дээр эргэж, хальсыг хагалж бор будаа гаргана

"Будааны хальс хуулахдаа хальстай будааг шүдтэй дээд хэсгийн гүн хонхорт хийж, хөшүүргээр гараар цагийн зүүний дагуу эргүүлж бор будаа болтол нь хуулна; дараа нь хоол хийх цагаан будаа болтол нүднэ." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Сириндорны антропологийн төв, зохиогч พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

Хулсны холтосны туузаар өндөр ирмэгтэй тавиур сүлжиж, бор будаа саванд урсаж гарах нүх гаргана. Голд нь модон тэнхлэг босгоод, давстай ус цацангаа эргэн тойронд нь шавар нягт дагтаршуулна. Хатуу модны нимгэн зүйсийг хальс хольсон шавартай ээлжлүүлэн шүд хийж, бүх гадаргууд нягт дагтаршуулна.

Хулсны холтосны туузаар өндөр нь ойролцоогоор 50 cm, өргөн нь 50 cm дугуй их бие сүлжинэ. Урт нь ойролцоогоор 2 метр дөрвөлжин хатуу модон хөндлөвчийг дундуур нь шургуулж тал бүрд 25 cm цухуйлгаад, хоёр үзүүрт нь нүх гаргана. Давстай ус цацсан шавраар дүүргэж, голд нь будаа цутгах хотгор үлдээнэ. Доод талд нь доод хэсгийнх шиг шүд хийнэ.

Бариултай бүдүүн хулсаар эргүүлэх иш хийж, үзүүрт нь нүх гаргаад хөндлөвчийн нүхэнд тохирох шаантаг хийнэ. Дээд хэсгийг доод хэсгийн тэнхлэг дээр суулгана.

เครื่องสีข้าว (khrueang si khao)-ийн бодит зургууд, พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum)-аас (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Сириндхорны антропологийн төв, зохиогч พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Дээд хэсгийн хотгорт хальстай будаа цутгаж, ишийг цагийн зүүний дагуу эргүүлнэ. Будаа дээд, доод шүдний хооронд доош урсаж, хальс хагарч, бор будаа нүхээр саванд гарна. Дараа нь уурганд нүдэж цагаан будаа болгоно.

Будаа хальслах нь mo-оор гурил тээрэмдэхтэй их төстэй. Бор будааг уурганд нүдэхийг som khao гэдэг. Цацсан давстай ус шаврыг бат барьцалдуулж, термитийг зайлуулна. Эх сурвалж: Сириндхорны антропологийн төв, өдөр тутмын уламжлалт эд зүйлсийн мэдээллийн сан, "เครื่องสีข้าว" (CC BY 4.0 лиценз). **Хязгаарлалт** Эх сурвалжид шүдний тоо ч, шавар ба будааны хальсны харьцаа ч өгөөгүй.