Aep (apẹ̀rẹ̀ ìrẹsì alálẹ̀mọ́ ti Tai Dam) — apẹ̀rẹ̀ híhun oníkùn wíwú, ìsàlẹ̀ onígun mẹ́rin, ìdérí tó bá a mu gẹ́lẹ́, ẹsẹ̀ àti ìdìmú láti pákó ìkọjá, okùn èjìká

"A gbọ́dọ̀ là ìpẹ̀kun méjèèjì ìlà kọ̀ọ̀kan kí wọ́n tóóró sí i, láti fi agbára mú aep wú ní àárín tàbí kí ìdérí fẹ̀ síta." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Là ìpẹ̀kun méjèèjì ìlà kọ̀ọ̀kan kí wọ́n tóóró sí i (suai tok). Fún àpẹẹrẹ ọ̀ṣọ́, kun àwọn ìlà pẹ̀lú àwọ̀ epo inú agolo: dípò kí o fi búrọ́ọ̀ṣì kùn ún, ri aṣọ kékeré kan bọ inú àwọ̀ kí o sì fa ìlà gba inú rẹ̀ kọjá.

Bẹ̀rẹ̀ láti àárín ìsàlẹ̀, gbé ìpẹ̀kun àwọn ìlà tó dúró àti ti ìdábú lé ara wọn láti ṣe onígun mẹ́rin tó tó nǹkan bí 10 cm, lẹ́yìn náà gbé e sókè bí sílíńdà kí o sì dín ẹnu kù bí àwọn ìlà ṣe ń tóóró. Ó ń wú díẹ̀, lẹ́yìn náà ó ń tóóró di ọrùn tí ìdérí ń bọ́ sí. Ká àwọn ìlà sínú híhun láti parí ẹnu; kò sí etí oparun. Hun ìdérí bí ìsàlẹ̀ ní gíga nǹkan bí 10 cm, kí o sì ká etí rẹ̀ sínú.

Ṣe ìdìmú ìdérí láti pákó: gé àlàfo sí ègé méjì kí o sì kọjá wọn bí X, ṣe wọ́n ní ìrísí tó bá ìdérí onígun mẹ́rin mu, kí o sì fi rattan dì wọ́n. Ṣe ìpìlẹ̀ ní ọ̀nà kan náà, ṣe ìpẹ̀kun rẹ̀ ní ìrísí tó bá apẹ̀rẹ̀ mu, kí o sì fi rattan híhun dì í. Fi okùn tínrín kan gba ara àti ìdérí méjèèjì kọjá gẹ́gẹ́ bí ìdìmú àti okùn èjìká.

Fọ́tò aep gidi láti ibùdó ìsọjí àṣà Tai Dam àtijọ́, U Thong, Suphan Buri (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0).

Kún un pẹ̀lú ìrẹsì alálẹ̀mọ́ tí a sè pẹ̀lú èéfín omi, gbé e kọ́ èjìká, kí o sì gbé e lọ sí oko tàbí ìrìn àjò. Pákó ìkọjá tó wà lórí ìdérí ni ìdìmú, ó sì ń jẹ́ kí apẹ̀rẹ̀ dúró déédé. Ìdérí tí a dojú rẹ̀ dé di àwo kékeré fún oúnjẹ gbígbẹ bí ẹja yíyan tàbí ẹran adìẹ.

A ń lo aep ti Tai Dam bí krathip ṣùgbọ́n ó wú ó sì tóbi, ó ń gba ìrẹsì alálẹ̀mọ́ tó tó fún gbogbo ìdílé. Fún ààtò, aep ní ṣóńṣó gbígbẹ́ lórí ìdérí. Ṣọ́ra fún ọ̀bẹ nígbà tí o bá ń là ìlà tí o sì ń gbẹ́ igi. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "แอบข้าว", òǹkọ̀wé พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), ศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ (Ancient Tai Dam Cultural Revival Centre, Suphan Buri) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Orísun kò fúnni ní gíga ara tàbí ìwọ̀n pákó ìkọjá, rattan àti àwọ̀ epo kò sì ní ọjà, nítorí náà a dárúkọ wọn nínú ọ̀rọ̀.