Tum Kop (ìkòkò ìmúṣẹ́ àkèré ti Isan) — ìkòkò oparun híhun, ìsàlẹ̀ 12 × 12 cm, àrọ̀ ẹ̀gbẹ́ tí a fi okùn àgbọn dì, ìdérí agbárí àgbọn, tàbí ilẹ̀kùn oní ìdérí tánganran; ó ń mú àkèré láàyè ní òru

"Nígbà tí àkèré bá jáde láti wá oúnjẹ, wọ́n ń mọ òórùn àti ariwo ẹran ìjẹ tí ń jà nínú ìdẹkùn, wọ́n sì ń wá ọ̀nà láti wọlé ní ẹnu-ọ̀nà; wọ́n ń wọlé láti àrọ̀ tàbí nípa títì ìdérí, wọ́n sì ń há sínú rẹ̀ láìsí ọ̀nà àbájáde." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Là àwọn ìlà pẹlẹbẹ, kí o sì ṣe àwọn ìlà yíyípo díẹ̀ fún ìrànlọ́wọ́. Hun ìsàlẹ̀ onígun mẹ́rin 12 × 12 cm, kí o sì fi ọ̀pá oparun méjì tó kọjá ara wọn bí X tí ìpẹ̀kun wọn wọnú igun fún un lókun. Hun àwọn ìlà pẹlẹbẹ sókè láti ṣe ikùn ìkòkò, lẹ́yìn náà yí i padà sínú títí dé gíga nǹkan bí 12 cm. Fi àlàfo gíga 6 cm sílẹ̀ tí ó ní àwọn ìlà tó dúró nìkan tí ń yí sínú dé ìdí ọrùn, lẹ́yìn náà hun àwọn ìlà pẹlẹbẹ tí ń fẹ̀ sí ẹnu ní gíga 7 cm. Fi okùn so ìlà oparun kan yí ẹnu ká; ìbú ẹnu jẹ́ 12 cm. Hun ìlà yíyípo gba àárín àlàfo ìlà tó dúró kọjá láti fún un lókun.

Ní ẹ̀gbẹ́, díẹ̀ lókè ilẹ̀, ní àárín ibi tí ikùn ti fẹ̀ jù, gé ihò yíyípo oníbùú 5 cm kí o sì ṣe ẹnu àrọ̀ tó fẹ̀ ní 6 cm. Hun àrọ̀ kí ṣóńṣó rẹ̀ dojú kọ inú. Ra èèpo àgbọn láti ṣe okùn, wé e yí etí àrọ̀ ká kí o sì fi ìlà oparun dì í dáadáa. Gé agbárí àgbọn kan kí o sì gbé e lé ẹnu gẹ́gẹ́ bí ìdérí; dá etí rẹ̀ lu kí o sì fi okùn so ó mọ́ ẹnu.

Hun ìsàlẹ̀ 10 × 10 cm láìsí ọ̀pá ìkọjá, gbé ikùn ìkòkò sókè tó nǹkan bí 10 cm, lẹ́yìn náà kó àwọn ìlà tó dúró jọ kí o sì kọjá wọn ní òkè: kò sí ọrùn, kò sí ẹnu. Hun àwọn ìlà yíyípo kékeré gba àlàfo ìlà tó dúró kọjá. Gé ilẹ̀kùn onígun mẹ́rin gígùn 4 × 6 cm ní ẹ̀gbẹ́ ikùn, gé abọ́ tánganran kan gẹ́gẹ́ bí ìdérí, so ó láti inú, kí o sì fi ìlà pẹlẹbẹ fún etí ilẹ̀kùn lókun. Ìdérí ń ṣí sínú ṣùgbọ́n kì í ṣí síta.

Fọ́tò tum kop gidi ti oríṣi méjèèjì ní ilé ìṣẹ̀ǹbáyé àwọn ará ìlú Nong Bua Khok (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0).

Lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ lẹ́ẹ̀kan náà nítòsí àwọn kòtò inú oko ìrẹsì. Tẹ́ ẹ ní ìrọ̀lẹ́: kó erùpẹ̀ kúrò nítòsí kòtò, gbé ìdẹkùn kalẹ̀ kí omi díẹ̀ lè wà nínú rẹ̀ kí ẹnu-ọ̀nà sì dọ́gba pẹ̀lú ilẹ̀; tẹ́ ilẹ̀ iwájú ẹnu-ọ̀nà pẹrẹsẹ. Fi edé, akàn àti ẹja sínú, fi díẹ̀ sí ẹnu-ọ̀nà pẹ̀lú, kí o sì fi í sílẹ̀ bẹ́ẹ̀. Ti ìdérí oríṣi ìdérí sókè kí o sì mú àwọn àkèré jáde láti ilẹ̀kùn.

Àkèré ń jẹun ní òru, nítorí náà àwọn àgbẹ̀ ń tẹ́ tum kop ní ìrọ̀lẹ́ nítòsí àwọn kòtò níbi tí edé àti ẹja há sí. tum kop ń mú àkèré láàyè. Ṣọ́ra fún etí mímú tánganran. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "ตุ้มกบ", òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Okùn àgbọn, agbárí àgbọn àti abọ́ tánganran kò ní ọjà, nítorí náà a dárúkọ wọn nínú ọ̀rọ̀.