Tum Pla Sio (ìdẹkùn ẹja rasbora ti Isan) — ìgò oparun híhun, ara tó tó 65 cm dé èjìká, àrọ̀ ní ìsàlẹ̀, ìdérí agbárí àgbọn, ẹ̀yìn oparun, ìdẹ èèrà pupa

"pla sio ao tí ń jẹun lójú omi ń wẹ̀ wọ inú ihò tí kò jìn púpọ̀ ní ìsàlẹ̀ ìdẹkùn láti jẹ èèrà pupa, ó sì há sínú rẹ̀." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

Là àwọn ìlà oparun. Bẹ̀rẹ̀ láti ihò kékeré oníwọ̀n ìbú 4 cm ní àárín ìsàlẹ̀: gbẹ́ àwọn ìlà tó dúró ní ṣóńṣó kí wọ́n di àrọ̀ tó dojú kọ òkè, kí o sì hun àwọn ìlà yíyípo yí i ká títí ìbú yóò fi tó nǹkan bí 20 cm.

Tẹ àwọn ìlà tó dúró sókè, kí o sì fi àwọn ìlà pẹlẹbẹ hun sílíńdà tó ga tó nǹkan bí 65 cm dé èjìká. Dín in kù díẹ̀ láti ṣe ọrùn: hun pẹ̀lú àwọn ìlà yíyípo tí àlàfo wọn tó nǹkan bí 8 cm, dín in kù dé ìdí ọrùn, lẹ́yìn náà hun ún pọ̀ kí o sì fẹ̀ ẹ́ ní nǹkan bí 10 cm. Ẹnu rẹ̀ yíká, ìbú rẹ̀ 15 cm.

So okùn kan láti ẹnu mọ́ ihò tó wà ní etí agbárí àgbọn tí a ń lò gẹ́gẹ́ bí ìdérí. Là ẹ̀yìn oparun kan tí ìnípọn rẹ̀ jẹ́ 1 cm, ìbú 2 cm àti gígùn nǹkan bí 50 cm, gbẹ́ ìpẹ̀kun ìsàlẹ̀ rẹ̀ ní ṣóńṣó, kí o sì tì í bọ inú híhun ẹ̀gbẹ́ kí ìpẹ̀kun òkè rẹ̀ dọ́gba pẹ̀lú ẹnu; dì í mọ́ etí dáadáa láti fún ìdẹkùn lókun.

Fọ́tò tum pla sio gidi ní ilé ìṣẹ̀ǹbáyé àwọn ará ìlú Nong Bua Khok (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0).

Lò ó nígbà tí omi bá kún, ní oṣù 11-12, tàbí pẹ̀lú omi tuntun ní oṣù 6-7. Tẹ́ ẹ ní òwúrọ̀ kí o sì kó o ní nǹkan bí aago 3-4 ọ̀sán, ìdẹkùn 1-3 lẹ́ẹ̀kan, nínú omi tí o lè dúró sí láìtẹ̀ ara. Fi èèrà pupa sí i láti ẹnu gẹ́gẹ́ bí ìdẹ. Gbé ìsàlẹ̀ rẹ̀ sí nǹkan bí 30 cm lókè ilẹ̀ abẹ́ omi, kí ọrùn wà lókè omi, kí o sì so ẹ̀yìn mọ́ igi tí o ti kàn mọ́lẹ̀ tẹ́lẹ̀ kí ìdẹkùn lè dúró ṣánṣán. Da ẹja jáde láti ẹnu, kí o sì fi èèrà pupa tuntun sí i láti tún tẹ́ ẹ.

pla sio ao tóbi ju rasbora inú oko ìrẹsì lọ, ó gùn tó ìka ìtọ́ka, ẹja aládùn tí kò korò ni; àwọn ará abúlé tí ń gbé nítòsí odò kékeré, ọ̀nà omi àti odò ńlá ń sè é gẹ́gẹ́ bí mok pla sio. Ṣọ́ra fún ìjẹ èèrà pupa nígbà tí o bá ń fi ìdẹ sí i. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "ตุ้มปลาซิว", òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Agbárí àgbọn kò ní ọjà, nítorí náà a dárúkọ rẹ̀ nínú ọ̀rọ̀.