Tum Pla Duk (ìdẹkùn ẹja abìrùngbọ̀n Thai) — ọ̀pá oníhò oparun híhun 1 m tó ní ìlẹ̀kùn ìsàlẹ̀, àwọn fáńẹ́lì fáàfù, fáńẹ́lì fìlà tó rí bí bàtà ẹṣin, ìdérí àwo tín àti ìjẹ ilé ikán yíyan

"Nígbà tí àwọn ẹja abìrùngbọ̀n bá jáde láti jẹun tí wọ́n sì gbóòórùn ìjẹ, wọ́n ń rí ọ̀nà láti wọ ìlẹ̀kùn, wọ́n ń kọjá nga wai lọ sí fáńẹ́lì fìlà, lẹ́yìn náà wọ́n ń gòkè láti fáńẹ́lì fìlà wọ ara ìdẹkùn láti jẹ ikán." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

La oparun di pẹ́lẹ́bẹ́ pẹrẹsẹ. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìsàlẹ̀ roboto tàbí onígun mẹ́rin tó fẹ̀ nǹkan bí 27 cm kí o sì hun àwọn pẹ́lẹ́bẹ́ pọ̀ dáadáa, tí ó wú díẹ̀; ní gíga ìka ọwọ́ kan ìbú rẹ̀ jẹ́ nǹkan bí 30 cm. Hun àwọn pẹ́lẹ́bẹ́ roboto lọ́nà ìbú bí òrùka, lẹ́yìn náà dín híhun kù, kí o máa fi òrùka kún un láàárín. Ní gíga nǹkan bí 70 cm, fẹ ẹnu rẹ̀ sí 25 cm. Gbẹ́ pẹ́lẹ́bẹ́ oparun gígùn pẹrẹsẹ kan fún etí ìsàlẹ̀ kí o sì ṣe òrùka ẹnu.

Gé ìlẹ̀kùn onígun mẹ́rin gígùn sí etí ìsàlẹ̀, tó dọ́gba pẹ̀lú ilẹ̀, 5 × 12 cm. Gbẹ́ àwọn pẹ́lẹ́bẹ́ oparun di férémù ìlẹ̀kùn, so okùn di fáàfù nga wai tí a dì mọ́ férémù kan, kí o sì dì férémù náà sínú férémù ìlẹ̀kùn gẹ́gẹ́ bí fáńẹ́lì ìwọlé.

Gbẹ́ àwọn pẹ́lẹ́bẹ́ pẹrẹsẹ tó nípọn tí fífẹ̀ wọn jẹ́ nǹkan bí 1 cm àti gígùn 40 cm, tẹ̀ wọ́n di ìrísí bàtà ẹṣin kí o sì to nǹkan bí 9 sí ẹ̀gbẹ́ ara wọn, tí a fi ìtàkùn so; lẹ́yìn náà fi àwọn pẹ́lẹ́bẹ́ tó tóbi bákan náà tí gígùn wọn jẹ́ 16 cm kún un láti ẹ̀gbẹ́ kan padà sí èkejì, tí a so ṣinṣin. Bo àlàfo tó wà lókè nga wai, kí orí wọn dojú kọ òkè. Ki fáńẹ́lì fìlà bọ inú ẹnu kí ó lè bo nga wai ìlẹ̀kùn, kí o sì fi wáyà so ó ṣinṣin. Fún ìdérí, mú àwo tín àtijọ́ kan tó bá ẹnu mu dáadáa, lu ihò sí etí rẹ̀ kí o sì fi okùn so ó mọ́ ẹnu, ṣe ìdè okùn ní ẹ̀gbẹ́ méjèèjì, kí o sì fi èèkàn oparun tì í.

Àwọn fọ́tò tum pla duk gidi láti Ilé Ìṣẹ̀ǹbáyé Àdúgbò Nong Bua Khok (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0).

Gbẹ́ ilé ikán líle aláwọ̀ ilẹ̀ dúdú ní ẹ̀là-ẹ̀là, fọ́ ọ kí o sì yan án lórí iná, lẹ́yìn náà da á, pẹ̀lú àwọn ikán, sínú ìdẹkùn. Gbé ìdẹkùn sínú omi pẹ̀lú ìsàlẹ̀ ní ìsàlẹ̀ àti nǹkan bí ìdámẹ́ta ẹnu lókè omi, tí a so mọ́ èèkàn àti okùn. Yẹ̀ ẹ́ wò ní òwúrọ̀: gbé e sókè, fa èèkàn yọ, ṣí ìdérí, da ẹja sínú apẹ̀rẹ̀ khong, tún ìjẹ fi sí i kí o sì tún dẹ ẹ́.

Ẹja abìrùngbọ̀n láti oko ìrẹsì ní ẹran líle a sì fẹ́ràn wọn ju àwọn tí a sìn lọ. Àwọn ará abúlé tó ní ìrírí sọ pé tí a bá dẹ ẹ́ fún òru 2-3 léraléra, ìdẹkùn náà ń mú gbogbo ẹja abìrùngbọ̀n inú adágún kan. Lónìí àwọn tum pla duk ni a sábà máa ń so kọ́ sábẹ́ etí òrùlé abà ìrẹsì. Ṣọ́ra fún iná nígbà tí o bá ń yan ilé ikán. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "ตุ้มปลาดุก", òǹkọ̀wé ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Kò sí ọjà tí a kọ sílẹ̀ fún ìtàkùn tàbí àwo tín, nítorí náà a dárúkọ wọn nínú ọ̀rọ̀.