โม่ (mo) — odlany z cementu w ziemnej formie: dolny kamień z rowkiem dookoła, górny kamień z otworem wsypowym i uchwytem

„Wierzch pokrywy robi się w kształcie zagłębienia, które przyjmuje ryż do mielenia; w tym zagłębieniu wierci się otwór na wylot do spodu, by ryż spadał i był mielony na mąkę. W boku kamienia górnego wycina się jeden kwadratowy otwór na kawałek drewna jako ‚mue krok’ (rączkę).” (Centrum Antropologii Sirindhorn, autorka พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Wykop w ziemi formę głęboką na grubość dolnego kamienia, wyłóż ją papierem i wypełnij cementem po brzeg. Wciśnij pierścień ze zwiniętej taśmy stalowej, wielkości zewnętrznej krawędzi rowka, na głębokość rowka. Ustaw drugi pierścień wielkości powierzchni mielącej i wlej do niego cement do żądanej wysokości. Zeskrob cement między pierścieniami, tworząc rowek. Wciśnij pośrodku wystrugany patyk wielkości trzpienia, a w powierzchnię paski bambusa wielkości zębów.

Połóż pierścień z taśmy stalowej na ubitej, równej ziemi. Wbij pośrodku patyk wielkości trzpienia, drugi wielkości otworu wsypowego 4-6 cm od niego oraz patyki na zęby. Wlej cement, gdy zacznie wiązać, uformuj na górze zagłębienie i zostaw do całkowitego wyschnięcia.

Wyjmij oba kamienie z form i wyciągnij patyki trzpienia, otworu i zębów. Gdy całkiem stwardnieją, wykończ zęby i otwory. Załóż trzpień, włóż uchwyt w kwadratowy otwór z boku, ucieraj obie powierzchnie o siebie, aż będą gładkie, i usuń luźny cement przed użyciem.

Prawdziwe zdjęcia: โม่ (mo), พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Centrum Antropologii Sirindhorn, autor พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Postaw mo co najmniej na łokieć (1 sok) nad podłogą, by pod dzióbkiem zmieściło się naczynie. Namocz ryż, aż napęcznieje. Obracaj mo i wsypuj ryż z wodą. Dużo ryżu i mało wody dają gęstą mąkę; mało ryżu i dużo wody czynią ją rzadką i mogą ścierać zęby do mąki. Po mieleniu dokładnie umyj mo i wyjmij trzpień.

Mo, czyli krok bot, był kiedyś niemal w każdym domu. Górny kamień z 1 otworem na uchwyt to krok mue diao (żarna jednoręczne); duży z 2 otworami to krok 2 mue (żarna dwuręczne). Dziś sprzedaje się gotową mąkę i mo stopniowo zniknął z tajskich kuchni. Źródło: Centrum Antropologii Sirindhorn, baza tradycyjnych przedmiotów codziennego użytku, „โม่” (licencja CC BY 4.0). **Ograniczenia** Źródło nie podaje jasno składu cementu ani wysokości brzegu i powierzchni mielącej.