โม่ — หล่อด้วยซีเมนต์ในเบ้าดิน ตัวครกมีคลองรอบ ฝาครกมีรูหยอดข้าวและมือครก

"ด้านบนของฝาทำเป็นแอ่งสำหรับรับข้าวที่จะบด ตรงแอ่งนี้เจาะรูทะลุฝาด้านล่างเพื่อให้ข้าวสารตกลงด้านล่างเพื่อบดเป็นแป้งต่อไป ด้านข้างของฝาครกจะเจาะรูสี่เหลี่ยม 1 รู สำหรับใส่ไม้ทำเป็น "มือครก"" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

ขุดดินเป็นเบ้าลึกเท่าความหนาตัวครก ปูกระดาษ เทซีเมนต์เสมอขอบ กดแผ่นเหล็กขดกลมเท่าขอบคลองด้านนอกลงให้ลึกเท่าคลอง วางแผ่นเหล็กขดกลมอีกวงเท่าหน้าฟัน เทซีเมนต์ในวงในให้สูงตามต้องการ ขูดซีเมนต์ระหว่างสองวงออกเป็นคลอง กดไม้เหลาเท่าเดือยตรงกลาง และซีกไม้ไผ่เท่าฟันลงบนหน้าตัด

วางแผ่นเหล็กขดกลมบนดินทุบเรียบ ปักไม้เท่าเดือยตรงกลาง ไม้เท่ารูหยอดห่างเดือย 4-6 ซม. และไม้ซี่ครก เทซีเมนต์ลง พอหมาดแต่งปากเป็นแอ่ง ทิ้งจนแห้งสนิท

แกะตัวครกและฝาครกออกจากเบ้า ถอดไม้เดือย ไม้รูครก และไม้ฟันออก รอให้แข็งตัวเต็มที่ แต่งฟันและรู ใส่เดือย ใส่มือครกในรูสี่เหลี่ยมด้านข้าง บดให้ฟันทั้งสองหน้าเรียบสนิท และขจัดซีเมนต์ที่เกาะไม่แน่นออกก่อนใช้

ภาพโม่จริงจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

วางโม่บนที่สูงกว่าพื้นอย่างน้อย 1 ศอก ให้วางภาชนะรับแป้งที่ปากโม่ได้ แช่ข้าวสารให้พอง หมุนโม่และหยอดข้าวสารกับน้ำ ถ้าข้าวมากน้ำน้อย แป้งจะหนืด ถ้าข้าวน้อยน้ำมาก แป้งจะเหลวและฟันอาจสึกปนลงในแป้ง โม่เสร็จต้องล้างให้สะอาดและถอดเดือยออก

โม่หรือครกบดเคยมีใช้แทบทุกบ้าน ฝาครกที่เจาะรูมือครก 1 รูเรียก "ครกมือเดียว" ครกขนาดใหญ่เจาะ 2 รูเรียก "ครก 2 มือ" ปัจจุบันมีแป้งสำเร็จรูปขาย โม่จึงค่อย ๆ หายไปจากครัวไทย แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "โม่" (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ได้ให้สัดส่วนซีเมนต์ ความสูงของขอบและหน้าฟันชัดเจน