ซ่อน — สานตอกไม้ไผ่บนไม้แบบเป็นทรงแตร ปากบาน ก้นมน วางในช่องคันนาดักปลา

"ทำจากไม้ไผ่จักเส้นเส้นตอกแบนยาวประมาณ 1 เมตร สานขึ้นรูป โดยใช้ไม้แบบเป็นหุ่นรอง วางเส้นตอกตามไม้แบบ ห่างหรือชิดกันตามจุดประสงค์ของผู้ใช้ที่จะเลือกชนิดและขนาดของปลา" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

จักไม้ไผ่เป็นเส้นตอกแบนยาวประมาณ 1 เมตร เตรียมไม้ไผ่กลมเป็นไม้แบบรองขึ้นรูป

วางเส้นตอกตามไม้แบบ ห่างหรือชิดตามชนิดและขนาดปลาที่ต้องการ ใช้ตอกเส้นหนึ่งสานขึ้นมาเรื่อย ๆ จนคอยาวประมาณ 70 ซม.

ดึงไม้แบบออก ผายปากให้บาน สานตอกชิดกันที่ปาก แล้วผูกรัดปลายปากให้แน่น

ภาพซ่อนจริงจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

ใช้ได้ตลอดฤดูฝน ช่วงน้ำใหม่ขุดช่องระบายเล็ก ๆ วางปลายซ่อนเข้าแปลงนา ให้ปากหันออกติดดินริมคันนารับปลาที่ว่ายทวนน้ำเข้านา คลุมด้วยเศษหญ้า ปิดทับด้วยดิน ช่วงข้าวเหลืองสุกเมื่อไขน้ำออก หันปากรับกระแสน้ำ เพราะปลาจะออกจากนา วางหลายอันกระจายห่าง ๆ และหมั่นตรวจ

ชื่อซ่อนมาจากการวางในทางระบายน้ำแล้วคลุมหญ้าทับดินเหมือนแอบซุกซ่อน บางแห่งทำซ่อนใช้เพียงฝนเดียวจากปอขี้ตุ่นผ่าครึ่ง 13 เส้น ยาวประมาณ 70 ซม. ทาบรอบไม้แบบยาว 1 คืบ กว้าง 5 ซม. ผูกด้วยเครือส้มลม ซ่อนหนึ่งอันอาจติดปลาเพียงหนึ่งหรือสองตัว จึงต้องหมั่นตรวจ ระวังปลามีเงี่ยงเมื่อเทปลาออก แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ซ่อน" ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ได้ให้ขนาดไม้แบบหรือความกว้างปากของซ่อนไม้ไผ่