ตุ้มปลาซิว — ขวดสานไม้ไผ่ ตัวถึงบ่าราว 65 ซม. งาที่ก้น ฝากะลา แกนไม้ไผ่ดาม เหยื่อมดแดง ดักปลาซิวอ้าว

"ปลาซิวอ้าวที่หากินอาหารผิวน้ำก็จะเข้าไปช่องก้นตุ้ม ซึ่งมีระดับไม่ลึกมากนักเพื่อเข้ามากินมดแดง ก็จะติดอยู่ภายใน" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

เหลาไม้ไผ่เป็นตอก ขึ้นรูปที่กึ่งกลางก้นเป็นรูเล็ก กว้าง 4 ซม. ใช้ตอกตั้งเหลาปลายแหลม ทำเป็นงาหันขึ้นด้านบน สานด้วยตอกกลมโดยรอบ ให้กว้างราว 20 ซม.

ดัดตอกตั้งงอขึ้น สานต่อด้วยตอกแบนเป็นทรงกระบอกถึงบ่า สูงราว 65 ซม. ทำคอคอดเล็กน้อย สานตอกกลมเว้นห่างให้คอโปร่งราว 8 ซม. สอบแคบถึงต้นคอ แล้วสานชิดผายออกราว 10 ซม. ปากกลมกว้าง 15 ซม.

ผูกเชือกที่ปากต่อไปยังรูริมปากกะลามะพร้าว ใช้เป็นฝาเปิดปิด เหลาไม้ไผ่เป็นแกนหนา 1 ซม. กว้าง 2 ซม. ยาวราว 50 ซม. เสี้ยมโคนแหลม เสียบขัดลงในลายสานด้านข้าง ให้ปลายบนเสมอปาก มัดเชือกติดริมปากให้แน่น ดามตัวตุ้มให้แข็งแรง

ภาพตุ้มปลาซิวจริงจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

ใช้ช่วงน้ำมาก เดือน 11-12 หรือช่วงน้ำใหม่ เดือน 6-7 วางตอนเช้า เก็บราว 3-4 โมงเย็น คราวละ 1-3 หลัง ในน้ำระดับไม่ต้องก้มไม่ต้องเงย ใส่มดแดงเป็นเหยื่อทางปากตุ้ม ให้ก้นห่างพื้นใต้น้ำราว 30 ซม. คอโผล่พ้นน้ำ ผูกแกนไม้กับหลักที่ปักไว้ให้ตุ้มตั้งตรง เทปลาออกทางปากด้านบน เปลี่ยนมดแดงใหม่ถ้าจะดักต่อ

ปลาซิวอ้าวตัวใหญ่กว่าปลาซิวนา ราวนิ้วชี้ รสดีไม่ขม ชาวบ้านริมห้วย คลอง แม่น้ำ ใช้ทำหมกปลาซิว ระวังมดแดงกัดขณะใส่เหยื่อ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ตุ้มปลาซิว" ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** ไม่มีรายการสินค้าสำหรับกะลามะพร้าว จึงระบุไว้ในข้อความ