โม่ (mo) — đúc xi măng trong khuôn đất: thớt dưới có rãnh quanh, thớt trên có lỗ nạp và tay quay

"Mặt trên của nắp được làm thành chỗ lõm để đựng gạo cần xay; trong chỗ lõm này khoan một lỗ thông xuống mặt dưới để gạo rơi xuống và được xay thành bột. Ở cạnh thớt trên đục một lỗ vuông để tra một thanh gỗ làm 'mue krok' (tay quay)." (Trung tâm Nhân học Sirindhorn, tác giả พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Đào khuôn dưới đất sâu bằng độ dày thớt dưới, lót giấy và đổ xi măng đầy cho phẳng. Ấn một vòng thép dải cuộn, cỡ bằng mép ngoài của rãnh, xuống sâu bằng độ sâu rãnh. Đặt vòng thứ hai cỡ bằng mặt xay và đổ xi măng vào trong đến độ cao mong muốn. Nạo xi măng giữa hai vòng để tạo rãnh. Ấn một que vót cỡ bằng chốt vào giữa, và các nan tre chẻ cỡ bằng răng vào mặt xay.

Đặt một vòng thép dải trên nền đất đã nện phẳng. Cắm một que cỡ bằng chốt ở giữa, một que cỡ bằng lỗ nạp cách đó 4-6 cm, và các que làm răng. Đổ xi măng, tạo lòng trũng ở mặt trên khi xi măng đông nửa chừng, và để đến khi khô hẳn.

Lấy thớt dưới và thớt trên ra khỏi khuôn và rút các que chốt, lỗ và răng ra. Để cứng hẳn, rồi sửa răng và lỗ. Lắp chốt, cắm tay quay vào lỗ vuông bên hông, mài hai mặt vào nhau cho nhẵn, và loại bỏ xi măng bở trước khi dùng.

Ảnh thật về โม่ (mo) từ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Trung tâm Nhân học Sirindhorn, tác giả พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Đặt mo cao ít nhất một khuỷu tay (1 sok) so với sàn để đồ hứng đặt vừa dưới vòi. Ngâm gạo cho nở. Quay mo và cho gạo cùng nước vào. Nhiều gạo ít nước thì bột đặc; ít gạo nhiều nước thì bột loãng và có thể làm mòn răng lẫn vào bột. Rửa sạch mo sau khi xay và rút chốt ra.

Mo, hay krok bot, xưa có ở hầu hết mọi nhà. Thớt trên có 1 lỗ tay quay gọi là krok mue diao (cối một tay); loại lớn có 2 lỗ gọi là krok 2 mue (cối hai tay). Nay có bột làm sẵn bán, nên mo dần biến mất khỏi bếp Thái. Nguồn: Trung tâm Nhân học Sirindhorn, cơ sở dữ liệu đồ dùng truyền thống hằng ngày, "โม่" (giấy phép CC BY 4.0). **Giới hạn** Nguồn không nói rõ tỉ lệ trộn xi măng, cũng như độ cao của mép và mặt xay.