Ṣíṣe àwọ̀ egg tempera — Ohun ìkunlé pákó ti Sànmánì Àárín

Fọ́ ẹyin kí o sì ya ẹyin-inú sọ́tọ̀ kúrò lára ẹyin-funfun pátápátá. Gbé ẹyin-inú láti ọwọ́ kan sí èkejì (tàbí láàárín ìdajì èèpo), jẹ́ kí ẹyin-funfun máa kán kúrò títí àpò ẹyin-inú nìkan yóò fi kù. Àpò ẹyin-inú wà nínú awọ tínrín — gbé e nípa fífún awọ náà láàárín ìka rẹ, kí o sì gbé e sókè àpótí mímọ́. Fi abẹ́rẹ́ tàbí orí ọ̀bẹ lu awọ náà, kí o sì jẹ́ kí omi ẹyin-inú ṣàn sínú àpótí. Ju awọ náà nù. Omi ẹyin-inú mímọ́ ni ohun ìdìpọ̀ rẹ. A gbọdọ̀ yọ awọ náà kúrò nítorí pé ó ń ṣe kókó nínú àwọ̀. Ẹyin-inú kan ń pèsè ohun ìdìpọ̀ tó fún ìgbà kíkun kan. A gbọdọ̀ pò egg tempera tuntun lójoojúmọ́ — ẹyin-inú máa ń bàjẹ́ láàárín wákàtí 24 ní ìwọ̀n ooru yàrá, ẹyin-inú tí ó ti bàjẹ́ sì máa ń ṣe àwọ̀ aláìlera tí ó ń rùn.

Fún àwọ̀ kọ̀ọ̀kan tí o fẹ́ lò, fi ìyẹ̀fun àwọ̀ gbígbẹ díẹ̀ (nǹkan bí ṣíbí kékeré kan) sínú àpótí gíláàsì ọ̀tọ̀. Pẹ̀lú ìbòjú eruku, fi ìkán omi tí a ṣẹ́ díẹ̀ kún un, kí o sì rú u pẹ̀lú ọ̀bẹ pálẹ́ẹ̀tì tàbí ìdì búrọ́ọ̀ṣì láti ṣe lẹ́ẹ̀ tí ó dán tí ó sì nípọn — bí ọ̀rá wàrà tí ó nípọn. Omi náà ń rin àwọn èèrún àwọ̀, ó sì ń mú ewu eruku kúrò. Àwọ̀ kọ̀ọ̀kan ń hùwà lọ́nà tirẹ̀: àwọn àwọ̀ ilẹ̀ (ochre, sienna, umber) máa ń rin pẹ̀lú ìrọ̀rùn, wọ́n sì máa ń ṣe lẹ́ẹ̀ dídán kíákíá; àwọn àwọ̀ àtọwọ́dá kan máa ń kọ̀ láti rin, wọ́n sì nílò rírú sí i. Lẹ́ẹ̀ náà kò gbọdọ̀ ní kókó gbígbẹ, ṣùgbọ́n kò gbọdọ̀ ṣàn. Bí ó bá tínrín jù, jẹ́ kí ó dúró kí o sì da omi tí ó pọ̀ jù nù. A lè tọ́jú lẹ́ẹ̀ àwọ̀ yìí fún wákàtí tàbí ọjọ́ nínú àpótí tí a dé — ẹyin-inú ni ó ní ìgbà ìpamọ́ kúkúrú.

Da ìwọ̀n tí ó fẹ́rẹ̀ dọ́gba ti lẹ́ẹ̀ àwọ̀ àti ẹyin-inú pọ̀ — ìpín ìbẹ̀rẹ̀ tí ó dára ni apá 1 ẹyin-inú sí apá 1 lẹ́ẹ̀ àwọ̀. Rú u dáadáa pẹ̀lú búrọ́ọ̀ṣì tàbí ọ̀bẹ pálẹ́ẹ̀tì. Àpòpọ̀ náà gbọdọ̀ jẹ́ omi dídán bí ọ̀rá tí ó ń ṣàn láti búrọ́ọ̀ṣì pẹ̀lú ìrọ̀rùn. Bí ó bá nípọn jù, fi ìkán omi díẹ̀ kún un. Bí ó bá tínrín jù tí ó sì ń fi nǹkan hàn, fi lẹ́ẹ̀ àwọ̀ sí i. Ẹyin-inú ń ṣiṣẹ́ bí ohun ìdìpọ̀ àti ohun ìdàpọ̀ — ó ń so àwọ̀ mọ́ ojú kíkun, ó sì ń ṣe àpòpọ̀ tí ó dúró ṣinṣin ti ìkán òróró (láti inú ọ̀rá àdánidá ẹyin-inú) nínú omi. Àpòpọ̀ yìí ni ìdí tí a fi lè fi omi tínrín egg tempera nígbà tí ó bá ṣì tutù ṣùgbọ́n tí ó máa ń kọ omi nígbà tí ó bá gbẹ — àwọn protein ń yí padà, òróró sì ń so pọ̀, wọ́n ń ṣe ìpele ayérayé.

Kí o tó kun iṣẹ́ ìkẹyìn rẹ, dán àwọ̀ kọ̀ọ̀kan wò lórí ègé pákó tí a fi gesso bò tàbí lórí ìwé. Fi búrọ́ọ̀ṣì fa ìlà tínrín kan kí o sì jẹ́ kí ó gbẹ (ìṣẹ́jú 1-5). Egg tempera tí a ṣe dáadáa gbọdọ̀ gbẹ di ìpele dídán tí kò dán gbinrin pẹ̀lú àwọ̀ tí ó kún. Fi èékánná hà àwọ̀ gbígbẹ náà jẹ́jẹ́ — ó gbọdọ̀ kọ̀ kí a hà á, kí ó má sì di ìyẹ̀fun. Bí àwọ̀ bá dà bí ẹfun tí ó sì di ìyẹ̀fun nígbà tí ó bá gbẹ, ẹyin-inú kò tó (fi ẹyin-inú sí i). Bí àwọ̀ bá ń dán gbinrin tí ó sì ń lẹ̀, ẹyin-inú pọ̀ jù (fi lẹ́ẹ̀ àwọ̀ sí i). Bí àwọ̀ bá ń là bí ó ṣe ń gbẹ, ìpele náà nípọn jù — a gbọdọ̀ fi egg tempera sí i ní ìpele tínrín, kì í ṣe ìpele nípọn (impasto). Egg tempera máa ń ṣókùnkùn díẹ̀ bí ó ṣe ń gbẹ nítorí pé bí ìmọ́lẹ̀ ṣe ń tẹ̀ ń yí padà, nítorí náà àwọ̀ tútù kò ní bá àwọ̀ gbígbẹ mu gẹ́lẹ́.

Gbígbẹ kíákíá egg tempera (ìṣẹ́jú) mú kí fífi sí i ní nípọn má ṣeé ṣe — àwọ̀ máa ń le kí a tó lè dà á pọ̀ dáadáa. Dípò bẹ́ẹ̀, kó àwọ̀ jọ nípa ọ̀pọ̀ ìpele tínrín tí ó ń fi nǹkan hàn díẹ̀. Ìpele kọ̀ọ̀kan ń yí àwọ̀ tí ó wà lábẹ́ rẹ̀ padà, ó ń mú ìjìnlẹ̀ àti ìtànṣán wá bí ìmọ́lẹ̀ ṣe ń kọjá àwọn ìpele tí ó ń fi nǹkan hàn tí ó sì ń tàn padà láti ilẹ̀ gesso funfun. Èyí ni a ń pè ní glazing. Ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìfà búrọ́ọ̀ṣì kékeré tí ó péye — ọ̀nà àtijọ́ ń lo àwọn ìlà tínrín tí ó dọ́gba (bí ìlà tí ó kọjá ara wọn nínú yíyàwòrán). Fi ìpele kan sí i, jẹ́ kí ó gbẹ fún ìṣẹ́jú 5-10, lẹ́yìn náà fi èyí tí ó tẹ̀ lé e sí i. Àwọn àwọ̀ ń dà pọ̀ lójú: ìlà búlúù lórí òféèfé ń ṣe àwọ̀ ewé; pupa tí a fi lé búlúù lórí ń ṣe àwọ̀ elése àlùkò. Àdàpọ̀ ojú yìí ń mú àwọn àwọ̀ tí ó tàn ju dída àwọ̀ pọ̀ ní tààrà lọ nítorí pé ìpele àwọ̀ kọ̀ọ̀kan ń pa gbogbo agbára rẹ̀ mọ́.

Ọ̀nà àkànṣe kíkun egg tempera ni kíkọ́ ìrísí nípa ìpele àwọn ìlà tínrín tí ó dọ́gba (hatching). Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òjìji tí ó ṣókùnkùn jù ní ìpele tínrín. Nígbà tí ó bá gbẹ, fi àwọ̀ àárín kún un pẹ̀lú ìfà búrọ́ọ̀ṣì tí ó dọ́gba tí ó bo apá kan ìpele òjìji. Lẹ́yìn náà fi àwọ̀ ìmọ́lẹ̀ kún un pẹ̀lú ìlà tí ó kún jù ní àwọn ibi tí ó mọ́lẹ̀ jù. Ìlà tí ó kọjá ara wọn (ìpele ìlà tí ó bo ara wọn ní igun oríṣiríṣi) ń mú ìyípadà àwọ̀ dídán wá. Ilẹ̀ gesso funfun ń tàn gba àwọn ìpele tí ó ń fi nǹkan hàn díẹ̀, ó ń fún àwòrán tempera ní ìtànṣán àkànṣe wọn — ìdí nìyí tí àwọn àwòrán mímọ́ àti ohun ọ̀ṣọ́ pẹpẹ ti Sànmánì Àárín fi ní ìtànṣán inú àkànṣe yẹn. Ṣiṣẹ́ lẹ́sẹẹsẹ láti dúdú sí mọ́lẹ̀, láti tínrín sí kíkún. Ìpele kọ̀ọ̀kan gbọdọ̀ gbẹ pátápátá kí a tó fi èyí tí ó tẹ̀ lé e sí i. Àwòrán tempera tí ó parí lè ní ìpele 10-50 ní àwọn ibi tí a ṣiṣẹ́ lé lórí jù.

A gbọdọ̀ pò àwọ̀ egg tempera tuntun ní gbogbo ìgbà kíkun nítorí pé ẹyin-inú máa ń bàjẹ́. A lè fi àwọ̀ tí a kò lò sínú fìríìjì nínú àpótí tí a dé fún wákàtí 24, ṣùgbọ́n dídára rẹ̀ máa ń dín kù. A lè tọ́jú lẹ́ẹ̀ àwọ̀ àti omi (láìsí ẹyin-inú) títí láé nínú àpótí tí a dé — fi ẹyin-inú tuntun kún un nígbà tí o bá ṣe tán láti kun. Fọ búrọ́ọ̀ṣì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn lílò nípa fífi omi fọ̀ ọ́ — egg tempera máa ń kọ omi láàárín ìṣẹ́jú díẹ̀, kò sì ní yọ́ nínú omi rárá láàárín wákàtí díẹ̀ bí àwọn protein ṣe ń yí padà. Búrọ́ọ̀ṣì tí a fi sílẹ̀ nínú tempera tí ń gbẹ yóò bàjẹ́. Àwòrán egg tempera tí ó parí máa ń lágbára gidigidi — wọ́n máa ń le sí i, wọ́n sì máa ń kọ omi sí i bí àkókò ti ń lọ bí àwọn protein ṣe ń so pọ̀ sí i. Àwọn pákó tempera Sànmánì Àárín ti wà fún ọdún tí ó ju 600 lọ. Fún ààbò sí i, a lè fi varnish damar àtijọ́ sí i lẹ́yìn tí àwòrán bá ti le fún ó kéré tán oṣù 6.