गथिक सुलेखन — Textura Quadrata

टेक्स्चुरा क्वाड्राटाले कलमको टुप्पोको चौडाइमा आधारित कडा अनुपात प्रयोग गर्छ। २ मिमी टुप्पोका लागि: x-उचाइ टुप्पोका ५ चौडाइ (१० मिमी) हुन्छ — यसलाई ठ्याक्कै नाप्न टुप्पोलाई छेउतिर घुमाएर टुप्पोको चौडाइका ५ वर्ग एकमाथि अर्को राख्नुहोस्। टेक्स्चुरामा माथि र तल निस्कने भागहरू छोटा हुन्छन् — x-उचाइभन्दा माथि वा तल टुप्पोका २-३ चौडाइ मात्र (इटालिकका लामा फैलावट होइन)। आधार रेखा, मध्य रेखा (टुप्पोका ५ चौडाइ माथि), माथिल्ला भागको रेखा (मध्य रेखाभन्दा २-३ चौडाइ माथि) र तल्ला भागको रेखा (आधार रेखाभन्दा २-३ चौडाइ तल) कोर्नुहोस्। पङ्क्तिहरूबीच थोरै ठाउँ राख्नुहोस्, ताकि एउटा पङ्क्तिका तल्ला भागले अर्को पङ्क्तिका माथिल्ला भागलाई झन्डै छुन् — टेक्स्चुरा बाक्लो, खाँदिएको लिपि हो। केही सुलेखकहरू रेखाहरू ठाडो राख्न हल्का ठाडा रेखाहरू पनि कोर्छन्; दुई रेखाबीचको सेतो खाली ठाउँ करिब एउटा रेखाको चौडाइ बराबर हुनुपर्छ (चरण ४ हेर्नुहोस्)।

चौडा टुप्पो भएको कलमलाई आधार रेखासँग करिब ४० डिग्रीमा समात्नुहोस् — धेरै शिक्षकले इटालिकका लागि प्रयोग गर्ने ४५ डिग्रीभन्दा अलि ढल्केको कोणले ठाडा रेखालाई केही बाक्लो र तेर्सा रेखालाई पातलो बनाउँछ, जसले टेक्स्चुराको बाक्लो, गह्रौँ रूपमा योगदान गर्छ। हीराआकारका टुप्पासहित हरेक रेखामा त्यही कोण कायम रहन्छ। अक्षरका आकार धेरै फरक हुने इटालिक सुलेखनभन्दा फरक, टेक्स्चुरामा लगभग उस्तै ठाडा रेखाहरूको दोहोरोपन हाबी हुन्छ — कलमको कोण पूर्ण रूपमा स्थिर राख्ने अनुशासन सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हो। समानान्तर ठाडा रेखाहरूको अभ्यास गर्नुहोस्: हरेक रेखा चौडाइ र कोणमा अघिल्लोजस्तै हुनुपर्छ।

हीराआकारको टुप्पा टेक्स्चुरा क्वाड्राटाको पहिचान हो («quadrata» ले यिनै हीराआकारका छेउलाई, अर्थात् आफ्नो कुनामा उभिएका वर्गलाई जनाउँछ)। हीराका लागि कलमको कोण बदल्नुपर्दैन: टुप्पो तपाईंको कोणमा हुँदा तल र दायाँतिर टुप्पोकै चौडाइ बराबरको छोटो रेखाले आफ्नो कुनामा उभिएको वर्ग छोड्छ। सुरुको हीरा बनाउन: मध्य रेखामा त्यही छोटो तिर्छो रेखा बनाउनुहोस्, त्यसपछि कलम नउठाई सिधै तल तान्नुहोस्। आधार रेखामा अन्त्यको हीरा बनाउन: तलतिरको रेखा सक्नुहोस् र त्यही छोटो तल-दायाँ रेखाले टुङ्ग्याउनुहोस्, जसले मिल्दो हीराआकारको खुट्टा बनाउँछ। सबैभन्दा औपचारिक टेक्स्चुरामा यी हीराहरू ठ्याक्कै परिभाषित हुन्छन् — हरेक सफा, धारिला कुना भएको हीरा हुनुपर्छ। सुरु र अन्त्यका हीरासहितका एक्ला रेखाका पङ्क्तिहरू सबै हीरा आकार र रूपमा एकनास नहुन्जेल अभ्यास गर्नुहोस्।

मिनिम टेक्स्चुराको आधारभूत इँटा हो — मध्य रेखादेखि आधार रेखासम्म जाने, माथि र तल हीराआकारका टुप्पा भएको एउटै ठाडो रेखा। अक्षर i एउटा मिनिम र त्यसमाथि हीराआकारको थोप्लो हो (गोलो थोप्लो होइन — टुप्पोलाई ४० डिग्रीमा कागजमा छुवाएर हीराआकारको छाप छोडेर बनाइन्छ)। अक्षर l माथिल्ला भागको रेखासम्म माथि लम्ब्याइएको मिनिम हो, जसको त्यो उचाइमा सुरुको हीरा हुन्छ। टेक्स्चुरामा एउटा शब्दभित्र मिनिमहरूबीचको दूरी एउटा रेखाको चौडाइ बराबर हुनुपर्छ — यसैले यो लिपिलाई चिनाउने एकनासको «बार» जस्तो लय बनाउँछ। «minimum» शब्द लेख्नुहोस् (१५ मिनिम, साथै i का थोप्ला र टुप्पाहरू) — दूरी ठीक भए मिनिमहरू उस्तै रेखाहरूको पूर्ण रूपमा एकनास पङ्क्तिजस्ता देखिनुपर्छ।

अक्षर n माथि मसिनो कपालजस्तो रेखा वा एकअर्कामाथि खप्टिएका हीराले जोडिएका दुई मिनिम हो। कडा टेक्स्चुरामा मिनिमहरूबीच गोलो धनुषाकार हुँदैन (इटालिक n भन्दा फरक) — जोड कोणीय हुन्छ: पहिलो मिनिमको निकास मध्य रेखामा दोस्रोको सुरुसँग भेटिन्छ। अक्षर m जोडिएका तीन मिनिम हो। अक्षर h माथिल्लो भाग भएको डाँठ हो जसमा मध्य रेखामा दोस्रो मिनिम कोणीय रूपमा जोडिन्छ, n मा जस्तै। अक्षर u तल कोणीय खुट्टा-रेखाले जोडिएका दुई मिनिम हो। यी सबै कति मिल्दाजुल्दा छन् हेर्नुहोस् — n, m, h र u मूलतः फरक आकारले होइन, मुख्यतः जोड्ने रेखाहरूको उचाइ र स्थानले छुट्टिन्छन्। यो एकरूपता जानाजानी हो: यसले बुनेको जस्तो रूप दिन्छ, यद्यपि यसले टेक्स्चुरालाई छिटो पढ्न कुख्यात रूपमा गाह्रो पनि बनाउँछ।

टेक्स्चुरा क्वाड्राटामा गोला अक्षरहरू गोला हुँदैनन् — तिनीहरू गोलाइको सङ्केत मात्र दिने कोणीय रेखाहरूले बनाइन्छन्। अक्षर o माथि र तल धारिलो टुप्पोमा भेटिने दुई बाङ्गो रेखाले बनाइन्छ, जसले षट्कोणीय वा कोणीय अण्डाकार बनाउँछ। हरेक बाङ्गोपन वास्तवमा अलिकति मोडिएको मिनिम हो। अक्षर c कोणीय o को बायाँ आधा भाग हो, जसको माथि छोटो रेखा हुन्छ। अक्षर e यस्तो c हो जसको माथिल्लो रेखा फर्केर डाँठमा बन्द हुन्छ र माथिल्लो आधामा सानो कोणीय आँखा बनाउँछ। अक्षर d, b, p र q ले कोणीय पेटलाई माथिल्ला वा तल्ला भाग भएका मिनिमसँग जोड्छन्। बाङ्गा रेखालाई कोणले साध्नु नै टेक्स्चुरालाई इटालिक वा कपरप्लेट (Copperplate) भन्दा यति फरक देखाउने कुरा हो — सबैभन्दा औपचारिक रूपहरूमा लगभग कुनै वास्तविक बाङ्गो रेखा हुँदैन। हरेक «गोला» अक्षरले मिनिमबाट बनेका अक्षरहरूकै ठाडो लय कायम राख्छ।

टेक्स्चुराका साना अक्षरहरू पूरा गर्नुहोस्: टेक्स्चुराको a दुई तले हुन्छ — दायाँतिर एउटा मिनिम, जसको माथि छोटो कोणीय टाउको-रेखा र तल्लो आधामा सानो बन्द कोणीय पेट हुन्छ। अक्षर f मा माथि पुगेर अलिकति दायाँतिर मोडिने अग्लो माथिल्लो रेखा र मध्य रेखामा तेर्सो डन्डी हुन्छ। अक्षर g मा कोणीय पेट, छोटो तल्लो भाग र बन्द गर्ने रेखा हुन्छ। अक्षर r र s विशिष्ट छन्: टेक्स्चुराको r मा सानो कोणीय काँध-रेखा हुन्छ (इटालिक r को भन्दा धेरै सानो); लामो s (ſ) मध्ययुगीन पाठहरूमा सामान्य थियो — f जस्तै अग्लो रेखा, तर तेर्सो डन्डीबिना। शब्दको अन्त्यमा आज हामीले चिनेको गोलो s प्रयोग हुन्छ। अक्षर w, x, y, z मिनिम र तिर्छा रेखाहरूबाट, उही हीराआकारका टुप्पासहित, बनाइन्छन्। वर्णमाला पूरा गर्नुहोस् र अनुपात र कोण स्थिर नहुन्जेल हरेक अक्षरको अभ्यास गर्नुहोस्।

टेक्स्चुरा क्वाड्राटामा पूरा शब्द र छोटा वाक्यहरू लेख्नुहोस्। अक्षरहरूबीचको दूरी जताततै ठ्याक्कै एउटा मिनिमको चौडाइ हुनुपर्छ — यो बुनेको बारको प्रभावका लागि निर्णायक हो। राम्ररी लेखिएको टेक्स्चुरा खण्डलाई आँखा चिम्सो पारेर हेर्दा कालो रेखा र सेतो खाली ठाउँले प्वाल वा गाढा दागबिनाको एकनास, लयबद्ध ढाँचा बनाउनुपर्छ। अभ्यासका सामान्य पाठहरूमा ल्याटिनमा प्रभुको प्रार्थनाको सुरुवात («Pater noster, qui es in caelis») वा कुनै पनि मध्ययुगीन स्रोतको अंश पर्छन्। टेक्स्चुराले आफ्नो पाठक्षेत्र बाक्लोसँग भर्छ; पानाको खुलापन वरिपरिका किनाराबाट आउँछ। एउटा अनुच्छेद लेखेपछि पछि हटेर एक-एक अक्षर जाँच्नुअघि समग्र बुनोटको मूल्याङ्कन गर्नुहोस्।

टेक्स्चुरासँग प्रयोग हुने सजावटी ठूला अक्षर (भर्सल) साना अक्षरभन्दा निकै फरक हुन्छन्: ती ठूला, सजिएका र प्रायः कोणीय मिनिम प्रणालीको सट्टा लोम्बार्डिक वा अनसियल रूपमा आधारित हुन्छन्। भर्सलहरू सामान्यतया कलमको एउटै चालमा लेख्नुको सट्टा धेरै रेखाले कोरिन्छन् र कहिलेकाहीँ भरिन्छन्। अभ्यासको सजिलो तरिका: टुप्पोका करिब ७-८ चौडाइ अग्ला रोमन ठूला अक्षरका रूप प्रयोग गर्नुहोस्, उही चौडा टुप्पो भएको कलमले कोरेर। साना हीराआकारका टुप्पा र कोणीय सजावट थप्नुहोस्। मध्ययुगीन हस्तलिखित ग्रन्थहरूमा भर्सलहरू प्रायः रातो मसीले लेखिन्थे (रुब्रिकेसन) वा सुनको पाता र चित्रित अलङ्कारले भव्य रूपमा सजाइन्थे (इल्युमिनेसन)। अभ्यासका लागि ठूलो अक्षर उही कालो मसीले लेख्नुहोस् तर वरिपरि प्रशस्त ठाउँ छोड्नुहोस् — साना अक्षर अत्यन्त बाक्ला भएकाले टेक्स्चुराको ठूलो अक्षरलाई सास फेर्ने ठाउँ चाहिन्छ।

मध्ययुगीन हस्तलिखित ग्रन्थको शैलीमा अभ्यासको एउटा पूरा पाना योजना गर्नुहोस्। ८-१५ पङ्क्तिको पाठ छान्नुहोस्। पेन्सिलले मार्गदर्शक रेखाहरू होसियारीसाथ कोर्नुहोस्। पाठलाई एकनास दूरीसहित टेक्स्चुरा क्वाड्राटामा लेख्नुहोस्। सुरुमा सजावटी भर्सल थप्नुहोस्। चाहनुहुन्छ भने बायाँ किनारामा साधारण सजावटी किनारीका लागि ठाउँ छोड्नुहोस्। मसी पूर्ण रूपमा सुकेपछि — सुक्ने समय मसी र कागजमा भर पर्छ, त्यसैले पहिले एउटा कुनामा जाँच्नुहोस् — सबै पेन्सिल रेखाहरू नरम इरेजरले मेटाउनुहोस्। तयार कामले टेक्स्चुरा क्वाड्राटाका मुख्य गुण देखाउनुपर्छ: पूर्ण रूपमा एकनास ठाडो लय, एकनास हीराआकारका टुप्पा, कोणीय गोला अक्षर, बाक्लो पाठ-बुनोट र पङ्क्तिहरूबीच न्यूनतम दूरी। यही लिपिले शताब्दियौँसम्म युरोपेली पुस्तकहरूको रूप निर्धारण गर्‍यो — उही दृश्य DNA जसलाई गुटेनबर्गले धातुका अक्षरमा दोहोर्‍याए।